Straat van Hormuz blijft dicht, is tol betalen aan Iran optie voor het Westen?
In dit artikel:
Iran lijkt lucratieve tolafspraken te maken voor passage door de Straat van Hormuz, terwijl wereldleiders druk uitoefenen om de zeestraat weer open te krijgen. Volgens veiligheidsexpert Koen Aartsma (Clingendael) worden achter de schermen deals gesloten met landen die Iran gunstig gezind zijn — onder meer India, China, de Filipijnen en zelfs schepen onder Pakistaanse vlag zouden tegen betaling worden doorgelaten. Of Europese landen meedoen is onduidelijk; onlangs passeerde wel een Frans schip onder Maltese vlag, maar rederij CMA CGM wilde niet bevestigen of er een overeenkomst was.
West-Europese regeringen reageren afwijzend op het idee van tolheffing. De Nederlandse premier Rob Jetten wees erop dat landen zich niet moeten laten chanteren door Iran, en Duitsland benadrukt dat individuele staten geen zeewegen mogen bezwaren met tol. Een groep van veertig landen, de zogenoemde 'Hormuz-coalitie', eist onmiddellijke opening en zoekt via de Verenigde Naties druk te zetten, maar militaire doorbraak krijgt weinig draagvlak: zowel Frankrijk als een aantal andere landen vinden geweldsopties onrealistisch en Nederland zegt alleen militair te zullen bijdragen zodra de oorlog beëindigd is.
De veiligheidssituatie escaleert ondertussen: Iran vuurde meerdere raketten af, met onder meer schade aan een olieraffinaderij in Koeweit, terwijl Israël en de Verenigde Staten doelen in Iran raakten. Energie-expert Jilles van den Beukel stelt dat westerse staten, inclusief de Golfstaten en de VS, waarschijnlijk niet zullen toestaan dat Iran tol gaat innen; daarmee zou de controle over de belangrijkste doorvoerroute voor olie (grofweg een vijfde van de wereldhandel in olie gaat erlangs) te veel verschuiven.
President Trump uitte optimisme dat de oorlog snel zal eindigen en de zeestraat vanzelf weer open zal gaan, maar experts benadrukken dat het besluit daarvoor bij Iran ligt en signaleerden tot nu toe meer escalatie dan de-escalatie. Mocht er uiteindelijk een overeenkomst komen, achten specialisten het onwaarschijnlijk dat die grootschalige tolheffingen bevat.