Stort je al het zand van de Bijlmer op één voetbalveld, dan sta je op 1600 meter hoogte: en toch blijft het water naar boven komen

In dit artikel:

De Bijlmermeerpolder bestaat op 3 augustus vierhonderd jaar. Toch is het gebied nooit volledig droog geweest. Reynout van der Poel, bewoner van Geerdinkhof en voorzitter van de adviesgroep voor de Bijlmerweide, onderzoekt de geschiedenis van de polder en werkt aan een boek dat volgend jaar verschijnt.

Zijn belangstelling ontstond toen plannen voor woningbouw op volkstuingrond hem naar oude kaarten en archieven brachten. Daar ontdekte hij onder meer een rechthuis uit 1751, met een geselpaal. De bouwplannen verdwenen later, maar Van der Poel bleef onderzoek doen naar het verleden dat grotendeels onder de moderne Bijlmer is verdwenen.

Volgens hem begint de geschiedenis van de polder op 3 augustus 1626. Op die dag verdeelden investeerders in Amsterdam twintig kavels door loting. Het ging om ongeveer 600 hectare, ruwweg het huidige Bijlmer-Oost tussen Holland Park en de Gaasperdammerweg. Onder de deelnemers waren invloedrijke Amsterdamse families. Zakenman Abel Matthijszoon Burgh leidde de inpoldering, regelde het benodigde octrooi en hield de financiën en werkzaamheden bij.

De onderneming leverde echter niet het verwachte rendement op. Met zes molens lukte het niet om de bodem blijvend droog te krijgen; zout kwelwater bleef omhoogkomen. Daardoor was het gebied vooral geschikt voor veeteelt en slechts beperkt voor groenteteelt. Ook kreeg de polder herhaaldelijk met overstromingen te maken. In 1631 brak bij Muiden de Vechtdijk door, in 1672 werden dijken doorgestoken tegen de Franse troepen en in 1675 bezweek de Diemerzeedijk tijdens een stormvloed. Een nieuwe ramp in 1702 leidde ertoe dat veel bewoners vertrokken. Het centrale deel bleef uiteindelijk tot 1828 onder water staan.

De komst van vijzelmolens maakte daarna herstel mogelijk. In de negentiende eeuw kwamen er nieuwe boerderijen en kreeg de polder een nieuwe economische impuls. Veel van die gebouwen verdwenen later bij de aanleg van de Bijlmer, die vanaf 1966 uitgroeide tot stadswijk. Ook tegenwoordig blijft water een probleem, onder meer door onderlopende kelders.

Het jubileumjaar moet volgens Van der Poel aanleiding zijn om die voorgeschiedenis zichtbaarder te maken. Er wordt onder meer gewerkt aan kunstwerken die het verloop van de verdwenen ringvaart markeren en aan een fiets- en wandelapp over het ontstaan van de polder.