Storing Afsluitdijk die IJsselmeer zouter maakte, legt groter probleem bloot
In dit artikel:
Zondagmiddag viel bij het spuicomplex van de Afsluitdijk bij Den Oever plots de stroom uit, waardoor spuideuren in de Stevinsluizen tijdelijk zeewater in het IJsselmeer lieten stromen; de storing duurde tot middernacht. Omdat het IJsselmeer fungeert als nationaal drinkwaterbekken moest Rijkswaterstaat extra spuien bij eb om de zoutbel te verdunnen. De grote aanvoer van zoet water uit de IJssel voorkwam ernstig en direct drinkwaterverlies.
De incidenten brengen een structureel probleem in beeld: de spuisluizen bij Den Oever en Kornwerderzand zijn bijna honderd jaar oud, raken steeds storingsgevoeliger en naderen het einde van hun technische levensduur. Rijkswaterstaat bevestigt dat ook elektrische kasten en andere onderdelen vaker uitvallen. De situatie wordt vergeleken met het gemaal- en spuicomplex in IJmuiden, waar ouderdom al tot meerdere gevaarlijke storingen heeft geleid en uitval grote delen van de Randstad kan treffen.
Onderhoud en tijdelijke aanpassingen — zoals levensduurverlengend onderhoud en extra pompen — vergroten de afvoercapaciteit en moeten het systeem tot minstens 2030 overeind houden, maar bieden geen structurele oplossing. Renovatie alleen is volgens de MIRT-brief onvoldoende gezien toekomstige effecten van klimaatverandering en zeespiegelstijging; volledige nieuwbouw is nodig. De geraamde kosten voor vervangende complexen liggen tussen ongeveer 1,4 en 2,3 miljard euro, waarna een politiek-financieel besluit vereist is. Demissionair minister Robert Tieman en de nieuwe minister Vincent Karremans hebben het dossier hoog op de agenda gezet, maar in het brede infraplaatje concurreren veel prioriteiten om aandacht en middelen. Dit jaar moet duidelijk worden wat de precieze kosten van nieuwe spuicomplexen zijn.
Belangrijker dan de technische problemen zijn de maatschappelijke consequenties: de betrouwbaarheid van waterveiligheid en de zoetwatervoorziening (drinkwaterwinning en beregening) hangt af van het functioneren van deze kunstwerken; een paar centimeter waterstand kan al een groot verschil maken. Zonder snelle besluitvorming stijgt de kans op ernstiger uitval in de komende jaren.