Stop met zelfredzaamheid: begin met samenredzaamheid

In dit artikel:

Onlangs ontvingen alle Nederlanders een folder over maatschappelijke weerbaarheid met de boodschap: zorg dat u drie dagen voor uzelf kunt zorgen. Die aanbeveling schiet volgens de auteur voorbij aan hoe een grote stad als Amsterdam functioneert. Met ongeveer 400.000 huishoudens is het idee dat iedereen afzonderlijk met een radiootje en blikvoer voldoende is, schijnveiligheid: in de stad ben je afhankelijk van anderen en juist bij crises blijken onderlinge netwerken cruciaal.

De oproep is om het discours te verschuiven van zelfredzaamheid naar samenredzaamheid: niet het individu, maar straat, buurt en gemeenschap centraal. Praktisch betekent dat weten wie de huisarts in de straat is, wie EHBO-vaardig is, bij welk adres extra eten te krijgen is en welke woningen of winkels als distributiepunt kunnen dienen als stroom en betaalmiddelen uitvallen. Om dat te laten werken moeten we oefenen — niet alleen op papier maar grootschalig en realistisch.

Concreet pleit de auteur voor een stedelijke rampenoefening elke drie jaar: laat supermarkten tijdelijk sluiten, test voedseluitgifte zonder pin of apps, en voer gecontroleerde stroomstoringen uit om bevoorrading en communicatie te oefenen. Argumentatie: crises komen onverwacht (denk aan de coronapandemie, recente stroomstoring in Amsterdam en de gasexplosie in Utrecht), en oefeningen versterken naast logistiek vooral sociale verbinding, vertrouwen en lokale verantwoordelijkheid.

De kernboodschap: echte weerbaarheid ligt niet in een noodpakket onder de trap, maar in goed functionerende gemeenschappen die elkaar kennen en ondersteunen.