Stilletjes draait Israël de economie van de Westoever de nek om. 'Het leven wordt elke maand zwaarder'

In dit artikel:

De economische druk op de bezette Westelijke Jordaanoever verdiept de crisis naast het geweld van kolonisten en het Israëlische leger. Sinds de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 heeft Israël volgens de berichtgeving de werkvergunningen van minstens 150.000 Palestijnen ingetrokken. Daardoor verloor een groot aantal gezinnen plotseling hun belangrijkste bron van inkomsten. Minstens een derde van de bevolking zit zonder werk.

Een baan in Israël leverde Palestijnen vaak tussen de 2.000 en 4.000 euro per maand op, aanzienlijk meer dan een goed betaalde baan op de Westoever. Het wegvallen van die inkomens raakt daarom ook winkels, restaurants, de woningmarkt en andere bedrijven. Jongeren zoals de 21-jarige Bashir vinden zelfs tijdelijk werk nauwelijks. Als dagloner verdient hij hooguit enkele tientallen euro’s per dag, terwijl hij als oudste zoon wil bijdragen aan zijn gezin en geld nodig heeft voor een zelfstandig bestaan.

In zijn woonplaats Ar-Ram verzamelen zich soms honderden werkloze mannen bij de afscheidingsmuur, in de hoop ongezien Israël binnen te komen voor werk. Dat is levensgevaarlijk. Bij een klein deel van de muur zijn sinds oktober 2023 achttien mensen neergeschoten, van wie tien overleden. Op de hele Westoever zouden in die periode honderd tot tweehonderd Palestijnen zijn gedood tijdens pogingen de muur over te steken. Ook mensensmokkelaars verdienen aan de wanhoop: zij vragen geld voor het gebruik van ladders en bepalen wie toegang krijgt.

Econoom en zakenman Samir Hulileh stelt dat Israël de Palestijnse economie en daarmee de Palestijnse Autoriteit doelgericht verzwakt. Israël int namens de Autoriteit belastingen op goederen die via Israëlisch grondgebied worden ingevoerd of uitgevoerd. Volgens de Oslo-akkoorden moeten die inkomsten worden doorgestort, maar de Israëlische minister van Financiën Bezalel Smotrich houdt betalingen tegen. Het gaat volgens Hulileh om ongeveer 200 miljoen euro per maand en inmiddels om meer dan 5 miljard euro.

Daardoor kan de Palestijnse Autoriteit salarissen en pensioenen slechts gedeeltelijk betalen. Overheidsmedewerkers, scholen en publieke diensten functioneren nog maar beperkt; in klinieken ontbreken personeel en medicijnen. De Autoriteit, die al een schuld van 15,5 miljard dollar heeft, moet geld lenen om de meest noodzakelijke betalingen te kunnen blijven doen. Voor steun aan bedrijven blijft nauwelijks ruimte over.

Ook het dagelijks verkeer en de handel worden gehinderd door meer dan duizend Israëlische controleposten. Een afstand van twintig kilometer kan daardoor uren reistijd kosten. Volgens Hulileh zijn Palestijnse steden en dorpen feitelijk van elkaar gescheiden geraakt, waardoor een samenhangende economie en handel met het buitenland steeds moeilijker worden.

Daarbij dreigt een nieuwe financiële blokkade. Twee Israëlische banken, Bank Hapoalim en Israel Discount Bank, hebben aangekondigd mogelijk binnen enkele maanden te stoppen met grensoverschrijdende diensten voor Palestijnse banken. Die zijn nodig voor betalingen rond de invoer van onder meer voedsel, water en elektriciteit. De banken verwijzen naar juridische risico’s en zorgen over witwassen en terrorismefinanciering. Onderzoek uit 2024 door de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk concludeerde echter dat de controles van de Palestijnse Autoriteit aan internationale normen voldoen of die zelfs overtreffen. Hulileh vreest dat het wegvallen van de bankdiensten vrijwel de hele economie en het dagelijks leven direct zou raken.

In Hebron is de economische malaise zichtbaar in de Oude Stad, waar meer dan de helft van de winkels gesloten is. Cateraar Umm Jihad Abu Rmeleh kookt daar inmiddels wekelijks meer dan honderd maaltijden voor werklozen. Ze financiert dat met giften van welvarende Palestijnen. Volgens haar verliezen mensen niet alleen hun inkomen, maar ook hun hoop, terwijl de historische binnenstad leegloopt omdat bewoners geen geld meer hebben om er te kopen.

Ook de middenklasse wordt geraakt. De 48-jarige Yazid Rimmani verloor zijn bedrijf en zijn werk bij telecomaanbieder Jawwal. Hij leeft met zijn gezin al bijna twee jaar van de verkoopopbrengst van zijn onderneming, maar dat geld raakt op. Zijn pogingen om werk te vinden, onder meer als taxichauffeur en in een supermarkt, mislukten. Het gezin bezuinigt op voedsel, kleding, vervoer en energie, maar houdt vast aan de opleiding van de kinderen. Rimmani overweegt naar het buitenland te vertrekken omdat hij geen steun van de Palestijnse overheid verwacht.

Bashir probeerde uiteindelijk toch de muur over te steken. Hij werd beschoten en liep verwondingen op aan zijn been en dij; een kogel zit nog altijd in zijn lichaam. Hoewel hij zegt het nooit opnieuw te zullen proberen, erkennen zijn vrienden dat de financiële nood hen waarschijnlijk opnieuw tot hetzelfde gevaar kan drijven.