Stikstofplannen: tot 30% minder veehouderijen, meer dieren per bedrijf

In dit artikel:

De stikstofplannen van landbouwminister Van Essen leiden er volgens een eerste analyse van Wageningen Universiteit toe dat tussen nu en 2035 10 tot 30 procent meer veehouderijen stoppen dan zonder deze maatregelen. Zonder de plannen zou al ongeveer 10 procent van de bedrijven verdwijnen; met de plannen komt het totale verlies uit op 20 tot 40 procent.

Vooral melkveehouders krijgen te maken met strengere eisen voor ammoniakuitstoot en de beschikbare weidegrond per koe. Minder dan 5 procent van de melkveebedrijven voldoet daar nu al aan. Veel boeren moeten daarom fors investeren. Een stikstoffonds van de overheid moet daarbij helpen, maar onderzoeker Petra Berkhout verwacht dat een deel van de bedrijven, ook buiten de melkveehouderij, ondanks steun niet kan doorgaan.

De maatregelen zullen volgens de onderzoekers de schaalvergroting versterken. Grotere bedrijven hebben doorgaans meer financiële ruimte om te investeren en kunnen de kosten over meer dieren verdelen. De bedrijven die blijven bestaan, zullen daarom gemiddeld meer koeien, varkens of kippen houden. Kleine en middelgrote bedrijven kunnen volgens Berkhout wel blijven bestaan als ze aan de normen voldoen; minder intensieve bedrijfsvoering of extra inkomsten, bijvoorbeeld uit een boerderijwinkel, kan daarbij helpen.

De onderzoekers verwachten niet dat de voedselzekerheid in gevaar komt. Nederland produceert, behalve rundvlees, van de meeste dierlijke producten aanzienlijk meer dan de eigen bevolking consumeert. De plannen verminderen vooral het aantal dieren dat in Nederland wordt gehouden.

Het onderzoek is gebaseerd op de hoofdlijnen van de plannen die Van Essen in juni presenteerde. Het dinsdag naar de Tweede Kamer gestuurde wetsvoorstel wijzigt de belangrijkste conclusies volgens Wageningen niet. De landbouw moet de ammoniakuitstoot met 42 tot 46 procent verlagen; voor mobiliteit en industrie geldt een reductiedoel van 50 procent. Rond stikstofgevoelige natuur komen zones met strengere regels. Provincies krijgen tot september 2028 om die zones in te vullen. Voor boeren in deze gebieden is 9 miljard euro beschikbaar. Details kunnen nog veranderen, maar de totale opgave voor de landbouw blijft volgens Berkhout overeind.