Stijgende rente duwt België verder richting gevarenzone: "Aan regering om in te grijpen, voor financiële markten dat doen"

In dit artikel:

De Belgische langetermijnrente is gestegen tot boven 3,8 procent, het hoogste peil sinds 2012. Daardoor wordt het duurder voor de federale regering om nieuwe schulden aan te gaan, net nu België kampt met een groot begrotingstekort, een hoge staatsschuld en beperkte economische groei. Volgens economen Willem Sas (UHasselt en KU Leuven) en Selien De Schryder (UGent) is er vandaag geen reden tot paniek, maar vormt de rentestijging wel een duidelijke waarschuwing.

De hogere rente is geen uitsluitend Belgisch probleem. Ook in andere grote economieën lopen de obligatierentes op, onder meer door hogere inflatieverwachtingen als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten en doordat grote investeringen in artificiële intelligentie veel kapitaal aantrekken. Beleggers letten bovendien sterker op overheidsschulden en begrotingstekorten.

De impact op de Belgische begroting zal geleidelijk voelbaar worden. Een groot deel van de bestaande schuld werd aangegaan tegen zeer lage rente, maar die leningen moeten de komende jaren worden vervangen door duurdere schulden. Daardoor stijgen de rentelasten stap voor stap. Als de rente langdurig hoger blijft dan de economische groei, kan een zogenoemde rentesneeuwbal ontstaan: steeds meer begrotingsgeld gaat dan naar rente, waardoor minder ruimte overblijft voor andere uitgaven. België zit nog niet in die situatie, maar nadert volgens de economen wel de gevarenzone.

De regering-De Wever moet dit najaar ongeveer 10 miljard euro vinden om de begroting op koers te zetten. Alle opties liggen opnieuw op tafel, waaronder een btw-verhoging en besparingen in de gezondheidszorg. Volgens Sas is vooral een geloofwaardig akkoord en politieke stabiliteit belangrijk voor de financiële markten. De Schryder waarschuwt dat uitstel de uiteindelijke kosten verhoogt.

De problemen verdwijnen bovendien niet na deze begrotingsronde. Vergrijzing, hogere pensioenuitgaven, extra defensie-investeringen en de klimaattransitie zullen de druk doen toenemen. De economen zien daarom geen snelle oplossing, maar een combinatie van economische groei, efficiëntere overheidsuitgaven en structurele hervormingen. Het kabinet van Begrotingsminister Vincent Van Peteghem zegt dat de hogere rente al grotendeels in de begrotingsramingen is verwerkt en dat de voorbereidingen voor de onderhandelingen lopen.