Stijgende huizenprijzen staan gezinsvorming in de weg

In dit artikel:

Onderzoek van het Nederlands Interdisciplinair Demografisch Instituut (NIDI) laat zien dat de krappe Nederlandse woningmarkt een belangrijke rol speelt in de daling van het aantal geboortes. Sinds 2013 stijgen huizenprijzen harder dan inkomens, waardoor veel jongvolwassenen vastzitten in woningen die ze niet als gezinsvriendelijk beschouwen — bijvoorbeeld appartementen of huurhuizen — en daardoor kinderwensen uitstellen of soms laten varen. Het vruchtbaarheidscijfer daalde van gemiddeld 1,80 kinderen per vrouw in 2010 naar 1,43 in 2024, het laagste niveau sinds 1950.

NIDI-onderzoeker Daniël van Wijk benadrukt dat die situatie samenhangt met verwachtingen die al in de tienerjaren worden gevormd. Veel huidige twintigers en dertigers zijn opgegroeid in rijtjeshuizen of vrijstaande huizen met eigen slaapkamers en een tuin; die standaard willen zij zelf ook voordat ze aan kinderen beginnen. Omdat zulke woningen steeds moeilijker betaalbaar en bereikbaar zijn, ontstaat er een mismatch tussen wens en werkelijkheid. Jongeren stellen eerst “alles op orde” — waaronder het vinden van een geschikte woning — wat leidt tot uitstel van gezinsvorming. Als dat uitstel lang duurt, spelen ook biologische beperkingen (bijvoorbeeld verminderde vruchtbaarheid op hogere leeftijd) een grotere rol.

Als reactie pleit Van Wijk voor meer bouw van betaalbare gezinswoningen én voor beter doorstroombeleid zodat bestaande gezinsvriendelijke huizen vrijkomen die nu door alleenstaanden of stellen worden bewoond. De woningmarkt staat al op de agenda van het kabinet, maar het onderzoek maakt duidelijk welke langdurige gevolgen de huidige tekorten kunnen hebben voor de levensloop van jonge mensen. Het blijft onzeker in hoeverre uitstel leidt tot later alsnog kinderen of tot blijvende kinderloosheid.