Stichting Stikstofclaim breekt het geheime bolwerk van TNO open na bijna vijf jaar procederen over de stikstofrekenregel

In dit artikel:

De Raad van State heeft TNO opgedragen binnen zes weken opnieuw te beslissen over een verzoek van Stichting Stikstofclaim om documenten openbaar te maken over de 25-kilometergrens in het stikstofmodel Aerius. Die grens bepaalt sinds januari 2022 op welke afstand stikstofdepositie in de berekeningen wordt meegenomen. Daardoor kan zij gevolgen hebben voor landbouwvergunningen, uitbreidingsplannen en bedrijfsbeëindiging.

De stichting vroeg in februari 2022 om twee TNO-notities over de afbakening en om e-mails, brieven en verslagen tussen TNO, ministeries, kennisinstellingen en andere betrokken partijen. TNO wees het verzoek af met het argument dat de informatie uitsluitend voor wetenschappelijk onderzoek was verzameld. Een rechtbank oordeelde in april 2024 al dat TNO daarmee ongelijk had, maar het instituut bleef de stukken weigeren. De Raad van State stelde vervolgens dat informatie over onderzoek dat TNO voor een publieke taak uitvoert in beginsel onder de Wet open overheid (Woo) valt. Dat geldt ook voor communicatie met overheidsinstanties.

De uitspraak betekent niet dat alle documenten automatisch openbaar worden. TNO moet per document en op basis van een wettelijke uitzonderingsgrond motiveren waarom informatie eventueel wordt weggelakt. Tegen een nieuw besluit kan rechtstreeks opnieuw beroep bij de Raad van State worden ingesteld. TNO moet bovendien 1.868 euro aan proceskosten vergoeden.

De uitspraak komt op een moment dat ook de wetenschappelijke basis van de 25-kilometergrens ter discussie staat. Hoewel de grens eerder door de rechter werd geaccepteerd, kon de rechtbank Zeeland-West-Brabant in een zaak over een natuurvergunning in maart 2026 niet vaststellen of deze op de beste beschikbare wetenschappelijke kennis berustte. Daarom werd een deskundige ingeschakeld.

Stichting Stikstofclaim zegt dat boeren en burgers de onderbouwing van ingrijpend stikstofbeleid moeten kunnen controleren. De Raad van State heeft de gevraagde dossiers zelf nog niet openbaar gemaakt; de verdere openbaarheid hangt af van het nieuwe besluit van TNO.