Stevent Brussel af op een shutdown? "Als ING afhaakt, is het gedaan"

In dit artikel:

Brussels minister van Begroting Dirk De Smedt waarschuwde recent dat een shutdown van gewestelijke diensten in april of mei 2026 niet uitgesloten is; zijn partijvoorzitter Frédéric De Gucht stelde op tv zelfs: "In april of mei is een shutdown een feit." De Smedt antwoordde op een parlementaire vraag van Benjamin Dalle (CD&V) en liet onderzoeken dat de kas van het Brussels Gewest mogelijk tegen april/mei leegloopt als er geen extra financiering komt. Daarmee wordt een risico bevestigd dat ook eerder door Georges-Louis Bouchez werd gesignaleerd.

Concreet valt het probleem samen met betaalmomenten: in april worden de gewestelijke dotaties aan gemeenten uitbetaald, in mei volgt vakantiegeld voor regionale ambtenaren, terwijl het grootste deel van de belastinginkomsten pas in september binnenkomt. Die maanden vormen dus een kwetsbare kloof in de cashflow. De Gucht schetst een prioritering van betalingen: eerst intrest, dan personeel, vervolgens subsidies. Dat impliceert dat bij een lege schatkist andere uitgaven zouden moeten wijken.

Experts en betrokken instanties reageren verdeeld. VUB-professor Herman Matthijs wijst op bijkomende druk door een geplande loonindexering van 2 procent in maart 2026 voor regionale ambtenaren — ook gemeenten, OCMW's en politiezones incasseren daardoor extra loonkosten. Hij waarschuwt dat als banken kaskredieten intrekken, de gevolgen snel zichtbaar worden: OCMW’s en gemeenten raken zonder middelen en kunnen een federale curatele oproepen. Belfius heeft al zijn kredietlijn van 500 miljoen euro gesloten; ING beschikt over een tweede lijn van eveneens 500 miljoen maar beslist pas in januari of die blijft. Matthijs noemt het mogelijk maar "doemscenario" om gewestelijk vastgoed als onderpand te geven bij wanbetaling.

Vanuit beleid en uitvoerende organisaties klinken geruststellingen: Iriscare laat weten dat GGC en Iriscare financieel gezond zijn en dat zij voornamelijk federaal gefinancierd worden, zodat uitbetalingsproblemen voor kinderbijslag niet aan de orde zouden zijn. Toch heeft GGC volgens minister Bernard Clerfayt al reserves aangesproken, waardoor 2026 mogelijk problematisch wordt.

Econoom Ivan Van de Cloot (Itinera) benadrukt dat eventuele besparingen politieke keuzes zijn en verwijst naar precedenten — in de jaren 90 leed Luik quasi-faillissement waarbij lonen werden uitgesteld. Hij stelt dat politici er vaak voor kiezen eerst lonen te betalen en later te snijden in subsidies of zichtbare diensten; zo'n "schoktherapie" (bijv. niet betalen van vuilnismannen) zou publieke aandacht vestigen op de ernst van de situatie.

Financiële expert Maxime Fontaine (ULB) nuanceert het alarm: er is een verschil tussen tijdelijke cashflowproblemen en structurele financieringsproblemen. Brussel kan nog betalingsuitstel vragen en op de kapitaalmarkt bijlenen; het Gewest leent nu tegen condities tussen die van Vlaanderen en Wallonië. Bovendien werd het Belfius-kaskrediet tot nu toe nooit aangesproken, wat vragen oproept over de directe noodzaak van dat instrument. Fontaine ziet daarom geen onvermijdelijke shutdown per direct.

Beslissende momenten zijn dus kortbij: de banken (vooral ING) zullen in januari duidelijkheid geven over kredietfaciliteiten, en in april/mei moet de cashflow de grote uitbetalingen opvangen. Als kredietlijnen blijven bestaan of extra marktfinanciering lukt, kan een acuut stilvallen van diensten vermeden worden; trekken banken zich terug, dan liggen scherpe politieke en administratieve keuzes voor, met mogelijke uitstel van betalingen, schrapping van subsidies of zichtbare stopzettingen van diensten als gevolg.