Steunbetuiging na overlijden vaak koel, soms zelfs pijnlijk: 'Er stond gefeliciteerd'

In dit artikel:

De VARAgids-columnist Sinan Can verklaarde onlangs dat hij afstand neemt van het woord "gecondoleerd" omdat het volgens hem afstandelijk en zakelijk aanvoelt. Die observatie resoneert bij Kiki, die zes weken geleden haar 88-jarige vader verloor. Hoewel zijn overlijden verwacht werd en het afscheid voorbereid, overviel het haar alsnog: "Je kunt je niet voorbereiden op het moment dat je echt afscheid moet nemen", zegt ze.

Kiki, zelf rouw- en verliestherapeut, vertelt dat condoleances vaak binnenstromen maar dat het standaardwoord koud kan overkomen. Kleine fouten — autocorrecties die 'gecontroleerd' of zelfs 'Gefeliciteerd met het verlies van je vader' maken — laten zien hoe vluchtig en onpersoonlijk sommige berichten zijn en hoe kwetsbaar nabestaanden zich voelen in die eerste periode. Voor haar betekent steun vooral aandacht en aanwezigheid, niet per se de mooiste formulering.

Taalkundig komt 'gecondoleerd' van het Latijnse condolere (samen pijn voelen), maar schrijfster en rouwdeskundige Claire van 't Veen merkt dat die betekenis in het dagelijks gebruik deels verloren is gegaan. Ze pleit voor directere, persoonlijke alternatieven zoals "ik denk aan je", "het spijt me zo", of concrete voorstellen als "zal ik even langskomen?" Zelfs eerlijkheid — "ik weet niet wat ik moet zeggen" — draagt volgens haar al medeleven uit. Ook het veelgebruikte "sterkte" vindt ze problematisch: het suggereert dat rouw iets is waarvan je snel weer 'sterk' moet worden, terwijl rouw geen vervaldatum heeft en je wereld blijvend kan veranderen.

Beide vrouwen roepen op om het taboe rond rouw te doorbreken en gewoner te maken dat mensen stilvallen en écht luisteren. Het gaat minder om het vinden van de perfecte woorden en meer om oprechte aandacht: even stoppen, voelen wat je wilt zeggen, en laten merken dat je er bent.