"Sterke aanwijzingen" dat Marion Koopmans meineed pleegde: wist ze al weken eerder van Wuhan?
In dit artikel:
Bij het eerste openbare verhoor van de parlementaire enquêtecommissie corona in Den Haag stond viroloog Marion Koopmans onder ede. Zij verklaarde dat zij voor het eerst over de uitbraak in Wuhan hoorde op oudejaarsavond 2019 en diezelfde avond de WHO had geïnformeerd. Die weergave schetst haar als een wetenschapper die direct en adequaat handelde, maar rammelt aan meerdere kanten.
Collega Ron Fouchier zei in maart 2020 in een VPRO Tegenlicht‑uitzending al begin december 2019 op de hoogte te zijn geweest van een onbekende longziekte in Wuhan. De Amerikaanse viroloog Ian Lipkin verklaarde publiekelijk dat hij op 15 december 2019 geïnformeerd werd. Onderzoeker Jim Haslam stelt in zijn boek dat zowel Fouchier als mogelijk ook Koopmans al op 9 december wisten van de uitbraak, naar aanleiding van een congres in Singapore. Daarmee ontstaan duidelijke datumconflicten: als Koopmans eerder op de hoogte was dan zij onder ede meldde, kan dat juridisch als meineed worden aangemerkt.
Het verhoor toonde ook gebreken in de voorbereiding van de commissie: tegenstrijdige bronnen werden niet genoemd of ter discussie gesteld, waardoor Koopmans’ verklaring nauwelijks werd beantwoord of gecontesteerd. Noviteiten uit recente publicaties (zoals Jan Bonte’s boek) hadden het verhoor een andere dynamiek kunnen geven. De kwestie roept bovendien substantive vragen op: waarom zouden prominente onderzoekers informatie over een vroege uitbraak hebben verzwegen of vertraagd gedeeld? Mogelijke verklaringen zijn voorzichtigheid rond de herkomst (Wuhan en onderzoeksinstituten daar) of terughoudendheid binnen internationale netwerken, maar die vragen blijven onbeantwoord.
De zaak heeft politieke en juridische implicaties omdat de precieze tijdlijn van belang is voor het begrip van beleidsreacties en publieke transparantie. De Andere Krant vroeg het Erasmus MC om een reactie; verdere onderzoeksacties van de commissie lijken aangewezen om de onduidelijkheden te verhelderen.