Stemlokalen geopend in Saksen-Anhalt, heel Duitsland kijkt gespannen mee

In dit artikel:

In de Duitse deelstaat Saksen-Anhalt zijn de stembureaus geopend voor verkiezingen die landelijk nauwlettend worden gevolgd. De rechts-radicale Alternative für Deutschland (AfD) staat in de peilingen boven de 40 procent en kan daardoor haar beste resultaat ooit behalen. Als meerdere kleinere partijen de kiesdrempel van 5 procent niet halen, is zelfs een absolute meerderheid en een eenpartijregering mogelijk. AfD-lijsttrekker Ulrich Siegmund zegt alleen te willen regeren; alle gevestigde middenpartijen sluiten samenwerking met de AfD uit.

De veiligheidsdienst classificeert de AfD in Saksen-Anhalt als extremistisch vanwege xenofobe retoriek en banden met extreemrechtse organisaties. De partij wil onder meer het asielrecht beperken, ‘remigratie’ bevorderen, lhbti-voorlichting beëindigen en stoppen met financiering van de publieke omroep, bepaalde culturele instellingen en kerkelijke organisaties.

Bij eerdere verkiezingen konden strategische stemmen op de grootste middenpartij voorkomen dat de AfD de sterkste werd. Ditmaal is de voorsprong op de CDU echter zo groot dat dit effect waarschijnlijk minder sterk is. De SPD en de Groenen hopen juist door strategische stemmen boven de kiesdrempel te blijven, zodat een AfD-meerderheid wordt voorkomen. Ook de Ruslandgezinde BSW staat rond die grens. Als die partij zetels haalt, kan dat de AfD helpen, omdat zij eerder een AfD-premier dan een CDU-regering zegt te accepteren.

Zonder absolute meerderheid zou vermoedelijk een brede samenwerking nodig zijn. Dat brengt de CDU in een lastig parket: zij mag volgens een landelijk partijbesluit niet samenwerken met zowel de AfD als Die Linke, terwijl Die Linke waarschijnlijk nodig is voor meerderheden. Binnen de CDU klinkt daarom al steun voor wisselende meerderheden, eventueel met AfD-stemmen. Dat zou de zogenoemde Brandmauer tegen rechts-radicale samenwerking doorbreken.

De AfD heeft vooraf bovendien twijfel gezaaid over de eerlijkheid van de verkiezingen en aanhangers opgeroepen toezicht te houden bij het tellen. De stembureaus sluiten om 18.00 uur; daarna volgen een exitpoll en later een voorlopige uitslag. De deelstaatverkiezingen zijn belangrijk omdat Duitse deelstaten onder meer verantwoordelijk zijn voor onderwijs, politie en delen van de belastingheffing en via de Bondsraad invloed hebben op landelijke wetgeving.