Stem mee en steun bedreigd erfgoed, van een ijskelder in Ieper tot het Chinees paviljoen in Laken  

In dit artikel:

De Erfgoedchallenge, een samenwerkingsinitiatief van het Koninklijk Instituut voor het Kunstpatrimonium (KIK) en de Nationale Loterij, kiest voor zijn vijfde editie acht bedreigde erfgoedobjecten in België. Een vakjury selecteerde de kandidaten; het publiek mag tot 1 februari stemmen. De winnende locatie of collectie ontvangt financiële en publieke steun om restauratie en behoud mogelijk te maken. Eerdere winnaars waren onder andere de grafkapel van Rubens in Antwerpen, een Mariabeeld uit Doornik, een drieluik uit Aalst en tegeltableaus in Moeskroen.

De acht kandidaten voor 2025 (kort overzicht)

- Paleis van China en van de landen van de Zijderoute — Laken
Een eclectisch paviljoen nabij het Koninklijk Kasteel van Laken, gebouwd rond 1900 onder Leopold II met Chinese, Japanse, Indiase, Franse en Belgische invloeden. Sinds 2013 gesloten wegens stabiliteitsproblemen (lekkende daken, los pleisterwerk, beschadigd houtwerk). Er loopt nu een publiek-private project om het te restaureren en een culturele ontmoetingsplek te maken.

- IJskelder onder Bedford House Cemetery — Ieper
Overblijfsel van het verdwenen kasteel Rosendael, verborgen op een Britse militaire begraafplaats. De kelder is begroeid, met loszittende baksteen en vochtschade. De Commonwealth War Graves Commission wil de historische lagen van de site beter leesbaar maken en de kelder natuurinclusief herstellen.

- Schilderijen met schelpdieren van Alphonse Mora — Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, Brussel
Een schenking van 21 olieverfschilderijen (kleinere werken plus een groot beschadigd panorama) die weekdieren en schelpen nauwkeurig en kleurig weergeven. Na restauratie moeten ze naast de wereldgrote schelpencollectie tentoongesteld worden als verbinding tussen kunst en wetenschap.

- Waterbassin van het Instituut voor Tropische Geneeskunde — Antwerpen
Een art-deco bassin vooraan het instituut, onderdeel van een vroeg systeem voor luchtbevochtiging/ventilatie. Het bassin is momenteel droog en verwaarloosd; restauratie en waterdicht maken moeten het oorspronkelijke concept herstellen.

- Mode-erfenis van Elisabeth D’Aubreby Van Swae — Modemuseum Hasselt
Vier van slechts zeven bewaard gebleven kledingstukken uit het atelier van de Brusselse couturière (1880s–1890s) liggen in depot doordat ze te fragiel zijn. Conservering is nodig om deze zeldzame voorbeelden van haute couture uit die periode veilig te tonen.

- Albasten bas-reliëfs — Kasteel van Gaasbeek
Collectie van 15 albasten sculpturen uit de 15de–16de eeuw, waaronder werken toegeschreven aan Jan Mone. Veel stukken zijn vuil, bekrasd of verkeerd gerestaureerd; grondig onderzoek en herstel moeten ze weer zichtbaar maken als hoogstaand renaissancemateriaal in België.

- Sgraffiti van het Maison Dorée — Charleroi
Het eerste art-nouveaugebouw van Charleroi (1899) met sgraffitoversieringen door Gabriel Van Dievoet. Sommige geveldecors zijn nog goed, andere zwaar aangetast (verkleuring, barsten, overschildering). Restauratie is nodig om dit 'gouden huis' te behouden.

- Renaissancepaviljoen — Bergen
Een paviljoen uit 1531 dat in 1955 instortte; de fragmenten liggen sindsdien in een vervallen opslagruimte. Het project vraagt eerst inventarisatie en veilige berging voordat een mogelijke heropbouw of museumpresentatie kan volgen.

Waarom dit belangrijk is
De Erfgoedchallenge koppelt professionele selectie aan publiek draagvlak en middelenwerving. Het programma richt zich op uiteenlopende erfgoedsoorten — van architectuur en beeldende kunst tot mode en industriële elementen — en benadrukt zowel materiële staat als culturele betekenis voor gemeenschappen. Stemmen kan nog tot 1 februari via de website van de Erfgoedchallenge; de publiekskeuze bepaalt welke kandidaat extra steun krijgt voor conservering en toekomstgebruik.