Steeds meer partijen willen de staatsschuld laten oplopen voor groot onderhoud, economen waarschuwen: 'We schuiven al veel problemen door'

In dit artikel:

Nederland staat voor een grote onderhoudsopgave. Volgens de tekst is ongeveer 80 miljard euro nodig voor wegen, bruggen en sluizen. Daarbovenop zijn extra investeringen vereist om het land te beschermen tegen droogte en zeespiegelstijging. Omdat het kabinet daarvoor onvoldoende middelen heeft, klinkt in de Tweede Kamer steeds vaker de wens om de staatsschuld te verhogen. D66, CDA en PRO hebben die mogelijkheid genoemd; ook SGP-leider Chris Stoffer waarschuwde dat uitstel van investeringen de economie kan schaden.

Economen Lex Hoogduin en Bas Jacobs vinden extra lenen onder de huidige omstandigheden echter riskant. Hoogduin stelt dat strengere begrotingsregels niet de werkelijke belemmering vormen. De economie kampt al met een tekort aan bouwvakkers en ingenieurs. Meer overheidsuitgaven zouden daardoor vooral lonen en prijzen opdrijven, de koopkracht onder druk zetten en personeel weghalen bij andere urgente projecten, zoals de uitbreiding van het elektriciteitsnet.

Jacobs staat iets meer ruimte voor een begrotingstekort toe, maar alleen wanneer het geld naar investeringen gaat die zichzelf terugverdienen of naar hervormingen met blijvend effect. Hij betwijfelt of dat in de praktijk gebeurt. Bovendien blijven projecten volgens hem geregeld liggen omdat er geen personeel beschikbaar is. Extra lenen zou dan niet direct tot betere infrastructuur leiden, maar wel tot meer schaarste en inflatie.

De hoogleraar waarschuwt ook voor de gevolgen op langere termijn. Nederland geeft nu al meer uit dan er binnenkomt; zonder koerswijziging zou de staatsschuld volgens zijn scenario kunnen oplopen tot 150 procent van het nationaal inkomen. Dat kan het vertrouwen van beleggers en de kredietwaardigheid aantasten. Uiteindelijk zouden hogere belastingen of bezuinigingen nodig zijn. Beide economen vinden bovendien dat politici niet elke gewenste uitgave als investering mogen bestempelen: ook voor infrastructuur moet de overheid prioriteiten stellen en aangeven waarop zij minder gaat uitgeven.