Steeds meer mensen eten glutenvrij: 'Ik zag laatst een glutenvrijlogo op een pak yoghurt'

In dit artikel:

Steeds meer mensen laten gluten weg en supermarkten spelen daarop in met een sterk groeiend assortiment, maar voor de meeste Nederlanders is glutenhoudend voedsel niet schadelijk. Diëtist Femke van Liere en darmonderzoeker Daisy Jonkers leggen uit wat er wél speelt: voor mensen met coeliakie of tarwe-allergie zijn gluten gevaarlijk, maar bij mensen zonder aantoonbare ziekte lijken klachten vaak door andere onderdelen van tarwe te komen of zelfs door verwachtingen.

Wat gebeurt er in de markt
- De vraag naar glutenvrije producten schiet omhoog: de markt in Nederland groeide volgens Distrifood van ongeveer €20 miljoen in 2015 naar bijna €50 miljoen in 2020 (een stijging van ruim 134%). Supermarktketens, zoals Albert Heijn, breiden hun assortiment vele tientallen tot honderden producten uit. Een Europese analyse schatte de waarde van de glutenvrije sector in 2025 op ongeveer $2,8 miljard, met verdere groei richting 2033.

Wie ervaart klachten en waarom
- Ongeveer 10% van mensen zonder gediagnosticeerde aandoening geeft aan klachten te ervaren na het eten van gluten (opgeblazen gevoel, buikpijn, diarree). Onderzoek wijst echter steeds meer naar andere bestanddelen in tarwe—vooral fructanen (een FODMAP-koolhydraat)—als mogelijke oorzaak van die klachten, niet het gluteneiwit zelf. Daarnaast kan de verwachting dat iets klachten veroorzaakt (de interactie tussen hersenen en darmen) daadwerkelijk bijdragen aan het ervaren van die klachten.

Gezondheidsrisico’s van onnodig glutenvrij eten
- Een glutenvrij dieet is niet per definitie gezonder. Het risico bestaat op tekorten aan vezels en micronutriënten (jodium, vitamine B12, vitamine D, foliumzuur) omdat brood en volkorengranen in Nederland belangrijke voedingsbronnen zijn. Vezels bevorderen een gezonde darmflora, verzadiging en gunstige cholesterolwaarden; het is lastig die hoeveelheid vezels te halen zonder brood (bijvoorbeeld zes volkorenboterhammen of 500–600 g groenten als compensatie).

Advies en praktische tips
- Het Voedingscentrum en experts adviseren om gluten alleen te vermijden na medisch advies van huisarts of diëtist, zodat tekorten worden voorkomen en onnodige vermijding wordt beperkt. Koop geen dure ‘glutenvrije’ varianten van producten die van nature geen gluten bevatten. Goedkopere alternatieven zoals havermout kunnen helpen om gluten te beperken zonder voedingswaarde te verliezen. Ook loont het te testen hoe je op verschillende granen (tarwe, spelt, emmer) en op verschillende bereidingen (gist- versus zuurdesembrood) reageert; veel mensen verdragen ten minste één broodsoort goed.

Kernboodschap
- Gluten zijn alleen problematisch voor wie er een ziekte of allergie door heeft. Voor anderen geldt: wees kritisch over de trend, let op vezels en micronutriënten, en zoek deskundig advies als je overweegt structureel glutenvrij te eten.