Steeds meer AI-boeken op de markt, Vlaamse Auteursvereniging roept op tot label  

In dit artikel:

Boekhandelaars, auteurs en uitgevers waarschuwen voor de snelle toename van boeken die geheel of gedeeltelijk met kunstmatige intelligentie zijn gemaakt. Ze vrezen dat menselijke auteurs en kwalitatieve titels ondergesneeuwd raken door een massaal aanbod, vaak zonder duidelijke vermelding van AI-gebruik.

De Brugse boekhandelaar Thomas Barbier trok eind augustus 2026 aan de alarmbel nadat hij op een distributieplatform zag hoe een bedrijf honderden AI-boeken tegelijk aanmeldde. Het ging om fictie en non-fictie: op korte termijn zouden meer dan vijfhonderd titels verschijnen. De betrokken ondernemingen, Andries B.V. en Waries B.V., verkopen hun boeken via het Centraal Boekhuis (CB) en laten ze pas na bestelling drukken, via print-on-demand.

Een door de redactie gekocht boek bevatte vertaal- en grammaticafouten en had volgens recensies van andere titels soms ook inhoudelijke tekortkomingen. In dit geval stond onder de barcode en in de inleiding wel dat AI was gebruikt voor de inhoud en de omslag. Dat gebeurt echter niet bij alle uitgevers. Het CB heeft momenteel geen systeem dat AI-gebruik aan een titel koppelt. Daardoor komen boeken automatisch bij webshops terecht zonder label. Die moeten zelf proberen te achterhalen of een boek met AI is gemaakt en eventueel een aanduiding toevoegen.

Volgens AI- en data-expert Christoph Balduck verplicht de Europese AI Act, die sinds 2 augustus 2026 een nieuwe fase inging, in principe een AI-label voor publicaties die het publiek informeren over zaken van algemeen belang. Voor volledig fictieve boeken geldt die verplichting doorgaans niet, al blijft transparantie wenselijk. De Vlaamse Auteursvereniging (VAV) vindt dat de wet nog onvoldoende duidelijkheid biedt voor lezers, boekhandels en bibliotheken.

De omvang van de markt is moeilijk vast te stellen, omdat er geen centrale cijfers zijn en auteurs AI ook gedeeltelijk kunnen inzetten. Bol.com bood begin september 2026 wel 2.804 titels van Waries B.V. en 1.048 van Andries B.V. aan. Uitgeverij Ertsberg kreeg sinds april bovendien dagelijks drie tot vier manuscripten binnen, tegenover drie tot vier per week voordien. Bij Meta4Books, dat ISBN-nummers toekent, informeerde een start-up naar de aankoop van honderdduizenden tot meer dan een miljoen nummers; het verzoek werd afgewezen.

De VAV pleit voor een label voor boeken die volledig door mensen zijn gemaakt. Volgens voorzitter Matthijs de Ridder gaat het niet om een verbod op AI-boeken, maar moeten lezers weten wat ze kopen. Zonder kwaliteitsgaranties kan een overvloed aan automatisch gegenereerde titels volgens hem zowel de boekenmarkt als cultuur en onderwijs schaden.

Waries B.V. verdedigt het aanbod en stelt dat AI ook boeken mogelijk maakt voor kleine doelgroepen waarvoor traditioneel uitgeven te duur of tijdrovend is. Andere spelers kiezen een strengere lijn. Lannoo brengt geen volledig AI-gegenereerde boeken uit en boekhandel PassaPorta in Brussel weigert ze in de winkel. Standaard Boekhandel sluit AI-titels niet principieel uit, maar controleert kwaliteit en inhoud. Via zijn webshop ontvangt de keten echter ook boeken zonder AI-label. Daarom zoeken verschillende partijen naar een gezamenlijk systeem, want momenteel vaart de sector grotendeels blind.