Steeds meer Afrikanen naar Rusland gelokt om als militair te vechten in Oekraïne
In dit artikel:
Rusland ronselt steeds meer mannen uit Afrika om in de oorlog tegen Oekraïne te vechten, vaak onder valse beloften en met gevaarlijke gevolgen voor de rekruten en hun families. In een voorstad van Nairobi rouwen nabestaanden om Charles Waithaka, een 30-jarige Keniaan die na aankomst in Rusland geen civiele baan kreeg maar een contract in het Russisch moest tekenen, korte militaire training onderging en vervolgens bij het front omkwam nadat hij op een mijn stapte. Zijn moeder toont foto’s en een wanhopig voicebericht waarin hij om terugkeer smeekt; het stoffelijk overschot is niet teruggegeven.
Rekruteerders – zowel Russische tussenpersonen als Afrikaanse wervingsbureaus – lokken mannen met aanbiedingen van goedbetaalde banen als chauffeur, kok of fabrieksarbeider, of met niet-gevechtsfuncties bij het leger. In werkelijkheid belanden veel van hen na een korte training in frontlinies. Sociale media-campagnes en WhatsApp-berichten spelen een belangrijke rol bij het aantrekken van kansarme mannen uit landen als Kenia, Nigeria, Oeganda, Gambia, Kameroen en Ghana, waar werkloosheid en uitzichtloosheid groot zijn.
Onderzoekscollectief All Eyes On Wagner registreerde in het rapport The Business of Despair ruim 1.400 Afrikaanse strijders uit 35 landen die tussen 2023 en medio 2025 naar Rusland gingen. Andere schattingen komen uit op 3.000–4.000. Ontsnapte rekruten, zoals de 31‑jarige Keniaan Dancan Cheng, spreken van slechte behandeling, tekorten aan voedsel, systematische inzet in gevaarlijke sectoren en racistische mishandeling door Russische militairen. Cheng zegt dat Afrikaanse mannen worden opgeofferd: beloften van betaling worden gedaan omdat rekruteurs weten dat velen zullen sterven en nooit betaald hoeven te worden.
In Nairobi bieden mensenrechtenorganisaties als Vocal Africa steun aan tientallen families. Activist Fredrick Ojiro Odhiambo toont berichten van mannen die gewond in Russische ziekenhuizen liggen en vrezen teruggestuurd te worden. Hij bestempelt de praktijken als illegale rekrutering, mensenhandel en slavernij. Door de publiciteit spreken steeds meer gezinnen zich uit en ontstaat politieke beweging: de Keniaanse minister van Buitenlandse Zaken kondigde aan in maart een diplomatieke missie naar Moskou te sturen en sommige Kenianen zijn inmiddels teruggehaald, al blijft er scepsis over of de stroom rekruten echt kan worden gestopt.
Families hopen op volledige repatriëring van zowel levenden als doden. Zoals Charles’ moeder zegt, willen zij niet dat andere moeders hetzelfde meemaken: hun zonen sterven ver van huis in een oorlog die niet die van hen is, en vaak zonder duidelijke terugkeer of compensatie.