Steeds een stijging, komt er ook een daling? Vijf vragen over de prijzen aan de pomp
In dit artikel:
Door de oorlog in het Midden-Oosten zijn de tankprijzen de afgelopen weken vrijwel dagelijks gestegen. De prijs bij het pompstation wordt door de pomphouder vastgesteld en bestaat uit de inkoopprijs van brandstof, transport- en opslagkosten, personeelskosten, plus accijns en btw en een winstmarge. Diesel loopt nu harder op dan benzine omdat bij diesel een groter deel van de eindprijs rechtstreeks afhangt van de grondstofprijs (ongeveer de helft), terwijl dat aandeel bij benzine rond 35–40% ligt.
Pomphouders hebben niet langdurig geprofiteerd van de hogere tarieven. Omdat de voorraad van een tankstation doorgaans binnen enkele dagen tot een week wordt ververst, konden zij slechts tijdelijk meer marge hebben op oudere, goedkoper ingekochte voorraad; daarna moeten ook zij duurdere brandstof inkopen. Consumentencollectief UnitedConsumers stelt dat eventuele extra opbrengsten snel weer verdwijnen.
De overheid ziet op papier meer binnenkomen omdat de btw over de hogere pompprijs wordt berekend, maar dat effect kan worden afgezwakt: hogere brandstofkosten leiden tot minder kilometers en dus minder tanken, en politieke druk kan leiden tot compensatiemaatregelen (zoals een accijnsverlaging) die de staat geld kosten. Dergelijke maatregelen zijn nog niet ingevoerd, maar de discussie loopt.
Grote oliemaatschappijen kunnen in theorie meer verdienen als de wereldolieprijs stijgt door een verminderd aanbod uit de regio, omdat zij olie op de wereldmarkt verkopen. Tegelijkertijd kunnen beschadigingen aan productielocaties door aanvallen (bijvoorbeeld op gas- of oliefaciliteiten) de opbrengsten drukken door productieverlies en reparatiekosten.
Of pompprijzen straks even snel dalen als ze stegen, is onzeker. Onderzoek van de Autoriteit Consument & Markt toont dat prijsverlagingen doorgaans vertraagd worden doorgevoerd: consumenten letten minder scherp op prijzen zodra ze dalen, waardoor pomphouders ruimte hebben om verlagingen te vertragen, en mogelijk stemmen stations hun prijzen stilzwijgend op elkaar af. De ACM houdt scherp toezicht op mogelijk misbruik.