'Stapje voor stapje de controle terugpakken': hoe media hun publiek kunnen heroveren op Big Tech
In dit artikel:
Vorige week sloegen vrijwel alle grote Nederlandse media alarm in een gezamenlijke brandbrief aan informateur Pieter Buma: de grote techbedrijven vormen een bedreiging voor de democratie en de informatievoorziening. Tegelijk besloten NOS en Nieuwsuur deze week te stoppen met X, waarmee de zoektocht naar alternatieven voor Meta, X en Google urgenter werd.
Analist Laurens Hof, auteur van de nieuwsbrief Connected Places, volgt die zoektocht nauwgezet. Hij ziet vooral kansen in nieuwe, op interoperabele technologieën gebouwde netwerken zoals Bluesky (het AT-protocol), omdat die het mogelijk maken dat ontwikkelaars en organisaties relatief eenvoudig eigen apps en gemeenschappen opzetten zonder alle infrastructuur zelf te hoeven bouwen. Voorbeelden zijn Flashes (een Instagram-achtig app gebouwd op Bluesky) en Gander, een Canadese Bluesky-app die inzet op digitale soevereiniteit door data in Canada te hosten zonder tracking of verkoop van gebruikersgegevens.
Hof benadrukt dat media snel kunnen experimenteren: een basisversie van een app staat in korte tijd en kan met gebruikersfeedback worden bijgeschaafd. Het belangrijkste obstakel blijft echter het netwerkeffect: platforms worden pas waardevol als veel mensen en sleutelgroepen (politici, journalisten) aanwezig zijn. Bluesky telt inmiddels zo’n 40 miljoen gebruikers, maar vervangt nog niet de openbare discussieplek die X ooit was. Andere open alternatieven zoals Mastodon kampen met beperkt bereik; de NPO haalde haar account weg wegens gebrek aan interactie.
Zijn advies aan media: probeer controle terug te winnen — dat kan via een eigen nieuwsapp, maar ook door te beginnen met een kanaal en moderatie op platforms als Bluesky. Succes is niet voorspelbaar; het vraagt veel experimenten tot iets aanslaat. Hof sluit af met realisme en hoop: het dorpsplein dat Twitter was komt niet snel terug, maar door klein te beginnen en stap voor stap te groeien kunnen organisaties geleidelijk meer zeggenschap over informatieverspreiding terugpakken.