"Stagnatie bouw windturbines laat zien dat burgerverzet effect heeft"

In dit artikel:

De RVO-monitor Wind op Land toont dat de uitbreiding van windturbines op land nagenoeg stilvalt: in 2025 kwamen er netto negen turbines bij (29 nieuw, 20 gesloopt), waarmee het totaal op ruim 2.550 turbines uitkomt. De Rijksdienst wijst op een mix van oorzaken: stijgende projectkosten (duurdere materialen, hogere rente, bouwkosten), groeiende netcongestie waardoor windparken hun stroom niet altijd kunnen terugleveren, en juridische onzekerheid sinds een baanbrekende uitspraak van de Raad van State in 2021 die landelijke normen voor geluid en slagschaduw onhoudbaar verklaarde. Daardoor moeten provincies en gemeenten steeds vaker eigen afwegingen maken, wat vergunningverlening vertraagt.

Ook maatschappelijke weerstand en politieke gevoeligheid spelen een grote rol. Critici en actievoerders zien de krimp als bewijs dat lokaal verzet effect heeft; ontwikkelaar- en onderzoeksconsulent Bert Weteringe merkt dat protesten vaker succes boeken en dat inwoners steeds beter geïnformeerd zijn over vermeende gezondheidseffecten en laagfrequent geluid. Na de gemeenteraadsverkiezingen van afgelopen maart zijn veel lokale besturen terughoudender met nieuwe plannen.

Tegelijk hebben belangenorganisaties als Stichting Windalarm en de Nederlandse Vereniging Omwonenden Windturbines (NLVOW) aan volksvertegenwoordigers laten weten dat de RES-doelstelling (Regionale Energiestrategieën) voor 35 terawattuur op land al is gehaald en dat extra turbines daarom niet nodig zouden zijn. Weteringe nuanceert dit: de RES voorzag oorspronkelijk in een mix van ongeveer 60% wind en 40% zon, maar de huidige opwek ligt veel meer naar zon, wat voor overheden een reden blijft om alsnog op extra windinfrastructuur in te zetten.

Een onafhankelijke rem op ruimtelijke mogelijkheden komt van Defensie: draaiende rotorbladen kunnen radarinstallaties storen, waardoor strengere toetsingszones ontstonden en veel zoekgebieden vervallen of aangepast moesten worden. Voorbeelden uit het veld zijn onder meer geplande turbines op oefenterrein De Vlasakkers, langs de A28 in provincie Utrecht en aanpassingen in de Auvergnepolder bij Halsteren vanwege vliegbasis Woensdrecht; ook bij Hengelo vielen zoekgebieden weg vanwege radarbeperkingen.

Praktische reacties van marktpartijen omvatten vaker de combinatie van windturbines met batterijopslag om lokaal geproduceerde energie op te slaan, waarmee ontwikkelingskosten en doorlooptijden toenemen. Conclusie van de analyse is dat de rem op onshore-wind een combinatie is van technische, economische, juridische en maatschappelijke factoren. De krant start een wekelijkse rubriek en bouwt een platform om lokale burgerinitiatieven te verbinden, met als doel kennisdeling en gezamenlijke tegenstand tegen plannen die bewoners ervaren als schadelijk voor hun leefomgeving.