Stadsnatuur: negen korstmossen en een nepper

In dit artikel:

Langs een kadewand aan de Zaan ontdekte de auteur in vroeg voorjaar kleine plantjes en een rijke korstmossenlaag op oude stoeptegels: een fraai groepje kandelaartjes (stevige rode steeltjes, roomwitte bloemetjes, harig en vetachtig) en diverse korstmossen die goed gedijen op historisch straatmateriaal dat vermoedelijk weinig vliegas bevat.

In de Leidse Hortus biedt promovendus Tim Claerhout een eenvoudige plattegrond met negen veelvoorkomende Nederlandse korstmossen, bedoeld om stadsbewoners te leren herkennen wat vaak over het hoofd wordt gezien. De Hortus gebruikt daarnaast verklarende bordjes en afgebakende plekken om bezoekers te helpen speuren naar die vaak kleine, maar ecologisch waardevolle levensvormen.

Een opvallend voorbeeld uit de collectie is de reuzenaronskelk: het beroemde plantengeslacht bloeit zelden (eens in de 10–15 jaar), maar produceert vaak een groot blad waarvan de steel eruitziet alsof hij door korstmossen is verhout. Die schijn blijkt een verdedigingsstrategie: de steel is zacht, maar oogt hard en onsmakelijk, waardoor vraat door planteneters wordt ontmoedigd. Bezoekers krijgen het plattegrondje gratis mee.

Kortom: stedelijke natuur zoals korstmossen en kleine vetplantjes draagt bij aan biodiversiteit én aan beleving; met een beetje hulp (kaartjes en bordjes) wordt het herkennen een aantrekkelijk speurwerk.