Staatsloterij ziet run op loten voor oudejaarstrekking, maar wat weten we over de winkansen? 'Er zijn nog zoveel vragen te stellen'
In dit artikel:
De verkoop van loten voor de Oudejaarstrekking (netto-hoofdprijs €30 mln) en de PostcodeKanjer (bruto €59,7 mln) loopt dit jaar storm: naar schatting gokt ongeveer twee derde van de Nederlandse huishoudens mee. Tegelijkertijd rijzen vragen over hoe helder consumenten worden voorgelicht over hun winkansen en wat ze werkelijk aan opbrengst kunnen verwachten.
De Kansspelautoriteit (KSA) is toezichthouder op casino’s, online gokken en loterijen en schrijft dat winkansen duidelijk moeten zijn. In de praktijk volstaat de KSA er volgens eigen woordvoering mee dat loterijen verplichte prijzenschema’s publiceren voorafgaand aan de trekking. SLICKS, het collectief tegen gokschade, en ervaringsdeskundige Raymond Aronds vinden dat die informatie onvoldoende is: spelers moeten vooraf begrijpelijk worden geïnformeerd over wat deelname gemiddeld kost en oplevert, niet alleen over aantallen prijzen. Aronds wijst ook op de allomtegenwoordige reclames die consumenten aansporen tot aankoop.
Critici noemen een mogelijk belangenconflict: de KSA bestaat sinds 2012 en ontvangt jaarlijks ongeveer €5 miljoen aan loterijheffingen, iets wat volgens tegenstanders kan knagen aan de onafhankelijkheid ten opzichte van de loterijorganisaties. Econoom Joost Poort merkt op dat de KSA zich de laatste jaren vooral heeft gericht op de online gokmarkt — met boetes en handhavingsacties — waardoor loterijen rond de jaarwisseling minder nadrukkelijke supervisie lijken te krijgen.
Er zijn concrete onduidelijkheden voor spelers. Loterijen mogen bedragen als ‘prijs’ presenteren, ook wanneer die lager zijn dan de aanschafprijs van een lot. Daarnaast verwarren veel deelnemers bruto- en nettobedragen: de Staatsloterij garandeert dat de hoofdprijs van de Oudejaarstrekking netto €30 mln is; de PostcodeLoterij communiceert een bruto bedrag. Per 1 januari is de kansspelbelasting verhoogd van 34,2% naar 37,8%, waardoor van de PostcodeKanjer van €59,7 mln ongeveer €22,5 mln naar de Belastingdienst (ministerie van Financiën) gaat en er circa €2 mln minder onder winnaars wordt verdeeld dan vorig jaar.
Wat de winkansen betreft: de Oudejaarstrekking laat zich redelijk schatten (ongeveer 1 op 4 miljoen voor de hoofdprijs), maar de kans bij de PostcodeLoterij is lastiger vast te stellen omdat deelname per postcode onbekend is. Experts benadrukken dat consumenten vaak liever een droom kopen dan exacte statistieken, maar dat heldere informatie — bijvoorbeeld over de kans om je inleg terug te winnen — wel noodzakelijk is. Op 2 januari zullen er weer nieuwe miljonairs zijn; hoeveel precies is vooraf niet te zeggen.