Sporten, slikken, snijden en sleutelen tegen onze sterfelijkheid. Als wij niet voor God spelen, wie dan? | de laatste column van René Diekstra

In dit artikel:

René Diekstra waarschuwt dat onze samenleving steeds meer perfectionistisch wordt: beperkingen, eigenaardigheden en fouten worden niet langer gezien als leerkansen maar als persoonlijke tekortkomingen. Onder invloed van sociale media worden imperfecties groots, sensationeel en herbruikbaar uitgemeten, wat faalangst vergroot bij politici, bestuurders, hulpverleners, wetenschappers, onderwijzers en ouders. Ouders voelen de druk hun kinderen zo vroeg mogelijk sociaal, mobiel, flexibel, snel en beheerst te leren reageren, met als doel hogere opleidingen en succes — wie achterblijft is een ‘loser’.

Diekstra signaleert dat perfectionisme zich ook op een dieper, bijna medische laag richt: er is een collectieve drang om aftakeling en sterfelijkheid te bestrijden via sport, dieet, plastische chirurgie en genetische ingrepen — de “grote vier” van het hedendaagse streven naar perfectie. Hij haalt een bundel met toekomstvisies aan, waarin veel vooraanstaande denkers optimistisch zijn over het verbeteren van de mens; dat optimisme kan volgens Diekstra echter paradoxaal bijdragen aan problemen: de Wereldgezondheidsorganisatie voorspelt dat deze eeuw psychische stoornissen, vooral depressie, centraal staan — en overmatig perfectionisme ligt vaak aan de basis van depressie.

Praktisch advies vormt het afsluitende deel van de column. Diekstra maakt onderscheid tussen streven naar verbetering (positief) en onvoorwaardelijk perfectionisme (gevaarlijk). Hij pleit voor acceptatie van beperkingen — niet als berusting, maar als realistische constatering — en geeft een eenvoudige oefening: maak een lijst van je kwaliteiten en zet voor elk woord “te” (bijv. te gevoelig, te behulpzaam). Onderzoek of problemen voortkomen uit zulke ‘te’-neigingen en zoek bijbehorende vaardigheden die een balans creëren (bijvoorbeeld optimisme met bedachtzaamheid, behulpzaamheid met besluitvaardigheid). Tot slot benadrukt hij zelfcompassie: je hoeft niet “voor God te spelen” om goed voor jezelf te zorgen.

Dit is tevens Diekstra’s laatste column; hij sluit dankbaar af richting lezers, redactie en directie.