Sport en bewegen in het praktijkonderwijs, vmbo en voortgezet speciaal onderwijs

In dit artikel:

Jongeren in praktijkonderwijs (PrO), vmbo en voortgezet speciaal onderwijs (vso) bewegen structureel te weinig en zitten te veel. Special Heroes onderzocht binnen de Beweegalliantie wat sport en bewegen concreet oplevert voor deze jongeren, voor scholen en voor gemeenten, en welk aanbod daarbij past. Kernbevindingen:

- Wie en waar: het probleem speelt in heel Nederland, maar vooral onder vmbo‑leerlingen en jongeren met lichamelijke, verstandelijke of psychische beperkingen of gedragsproblemen. In 2024 voldeed nog maar 42% van de 12–17‑jarigen aan de beweegrichtlijnen.
- Waarom beweging belangrijk is: bewegen levert niet alleen fysieke winst, maar versterkt ook emotioneel welzijn, zelfvertrouwen en sociale vaardigheden. Jongeren gaven in interactieve sessies aan dat plezier, samen zijn, uitdaging en een veilige, laagdrempelige omgeving centraal staan.
- Belangrijkste obstakels: barrières liggen zowel bij jongeren zelf (tijdgebrek, motivatie) als in hun sociale en fysieke omgeving (weinig aanmoediging, gebrek aan aangepast materiaal of geschikte voorzieningen). Daardoor blijven veel jongeren buiten reguliere sportaanbod.
- Rol van scholen en gemeenten: veel bewegen vindt plaats via school (gymles) en naschools aanbod georganiseerd door gemeenten of buurtsportcoaches; een kleiner deel sport bij lokale verenigingen, soms in aangepast aanbod. Zowel onderwijs als gemeente zijn cruciaal om passend, toegankelijk en aantrekkelijk aanbod te organiseren.
- Wat professionals belangrijk vinden: onderwijs- en gemeentemedewerkers waarderen samenhang met onderwijsdoelen, uitvoerbaarheid, scholing van personeel en structurele financiering. Ook zij benadrukken samenwerking en maatwerk per onderwijsniveau.
- Aanbevelingen (samengevat): ontwikkel aanbod in co-creatie met jongeren; stem activiteiten af op onderwijsniveau en specifieke behoeften; investeer in toegankelijke materialen en deskundigheid; en zorg voor langdurige samenwerking tussen scholen, gemeenten en sportaanbieders.

Kortom: om meer jeugd in PrO, vmbo en vso in beweging te krijgen is maatwerk, samenwerking en blijvende investering nodig — met jongeren zelf als uitgangspunt.