Spionage en sabotage: dit weten we over de Russische geheime dienst GUGI

In dit artikel:

Vroegere deze week ontdekte het Britse leger een geheime Russische onderzeese operatie gericht op Britse zeekabels en pijpleidingen. Britse eenheden, gesteund door bondgenoten met marineschepen, vliegtuigen en helikopters, gaven boodschap dat de actie niet getolereerd werd; de Russische onderzeeërs trokken zich uiteindelijk terug zonder dat er schade werd gevonden. Volgens het Britse ministerie van Defensie waren daarbij twee spionage-onderzeeërs betrokken die verbonden zijn aan GUGI, een speciale tak van de Russische marine.

GUGI is een relatief onbekende, besloten eenheid binnen de marine die gespecialiseerd is in operaties op grote diepte: het in kaart brengen van de zeebodem, het plaatsen van luisterapparatuur, surveillance en het voorbereiden van sabotage-acties. Omdat het grootste deel van het wereldwijde internetverkeer via kabels op de oceaanbodem loopt, achten westerse inlichtingendiensten zo’n eenheid een logische actor bij het bespioneren van NAVO-onderzeeërs of bij mogelijke plannen om infrastructuur te verstoren.

GUGI verschilt wezenlijk van de FSB: waar de FSB een zeer grote, algemene Russische inlichtingendienst is, is GUGI een gespecialiseerde marine-instelling en geen breed opererende dienst. Correspondent Olaf Koens benadrukt dat er vooralsnog geen reden is tot paniek in Europa: de Russische krijgsmacht heeft de afgelopen jaren kwetsbaarheden laten zien en staat niet onomstreden als heerser van de diepe zee. Ook westerse mogendheden hebben middelen om diepzeewerk uit te voeren en te monitoren.

De actie lijkt deels ook op provocatie—het feitelijk aanwezig zijn van schepen kan al een signaal zijn—maar tot nu toe zijn er geen ingrijpende incidenten te melden. Het doorknippen van internetkabels zou ernstige gevolgen hebben, maar dat is nog niet voorgekomen; Rusland voert daarnaast ook op andere, minder zichtbare manieren afluisteractiviteiten uit.