Speldhoren uit Nederland nieuw voor de wetenschap

In dit artikel:

In 2014 werd in Finland een piepkleine, raadselachtige waterslak ontdekt die later ook in Nederland opdook, onder meer in het Krammer-Volkerak en het Haringvliet. Pas in juni 2026 is het dier officieel als nieuwe soort beschreven in het vakblad Basteria door onderzoekers van onder meer Naturalis, Eurofins en Stichting ANEMOON. De soort kreeg de wetenschappelijke naam *Koloonella peregrina* en de Nederlandse naam Pelgrimspeldhoren.

Opvallend is dat de beschrijving is gebaseerd op materiaal uit Nederland, met het holotype afkomstig uit het Steurgat in de Brabantse Biesbosch en nu opgenomen in de Naturalis-collectie. Dat is uitzonderlijk, omdat Nederland weinig soorten herbergt die echt nieuw zijn voor de wetenschap. De naam Pelgrimspeldhoren vervangt een eerdere, minder passende benaming en verwijst naar het idee van een “pelgrim”: een soort die waarschijnlijk van ver is gekomen.

De slak is extreem klein, slank, doorschijnend en kwetsbaar, met fijne spiraalribbels op het huisje. Hij hoort eigenlijk bij een groep zeeslakken, maar is in brakke én inmiddels ook in zoete wateren gevonden. In Nederland lijkt hij zich snel uit te breiden, op zandige, modderige en slibrijke bodems. Over zijn ecologische invloed is nog weinig bekend, al kunnen er lokaal honderden tot duizenden per vierkante meter voorkomen, wat mogelijk effect heeft op het ecosysteem. Onderzoekers vragen daarom om extra goed op te letten bij inventarisaties, omdat zulke dunne slakjes gemakkelijk door een gewone zeef glippen.