Spanje eist opzegging EU-Israël-verdrag wegens schending internationaal recht

In dit artikel:

Spanje heeft dinsdag tijdens de bijeenkomst van EU-ministers van Buitenlandse Zaken in Luxemburg formeel aangedrongen op het beëindigen van het associatieverdrag tussen de EU en Israël. Premier Pedro Sánchez stelt dat Israël het internationaal recht schendt en daardoor geen volwaardige partner van de EU kan zijn; minister José Manuel Albares bevestigde dit standpunt bij de opening van de vergadering. De oproep komt voort uit kritiek op Israëlische acties in Gaza, Libanon en op de Westelijke Jordaanoever.

Het associatieverdrag uit 2000 regelt zowel handel als samenwerking en bevat een clausule over respect voor mensenrechten, die volgens politicoloog Hendrik Vos door Israëls handelswijze wordt geschonden. Volledige opzegging van het verdrag vereist unanimiteit van alle 27 lidstaten, een vrijwel onhaalbare drempel. Wel kan het handelsdeel worden opgeschort met een gekwalificeerde meerderheid: minstens 15 landen die samen 65% van de EU-bevolking vertegenwoordigen.

De politieke druk groeit: ook Ierland en Slovenië willen strafmaatregelen bespreken, een meerderheid van de Nederlandse Tweede Kamer steunde recent moties voor opschorting, en meer dan 380 voormalige Europese hoge functionarissen hebben een oproep tot opschorting ondertekend. Economisch heeft Europa aanzienlijke invloed: in 2024 was de EU goed voor 32% van Israëls goederenhandel, een volume van 42,6 miljard euro. Vos merkt op dat het steunklimaat in de EU verschuift — onder meer door het vertrek van Viktor Orbán als premier — wat ruimte creëert voor opnieuw agenderen van harde sancties.