Spaanse vluchtelingenkinderen raken hun kiesrecht kwijt

In dit artikel:

Het Spaanse hooggerechtshof heeft voorlopig 545.000 recent erkende Spaanse staatsburgers uit het kiesregister laten schrappen. Het gaat om kinderen en kleinkinderen van Spanjaarden die na de staatsgreep van Franco in 1936, en tijdens de daaropvolgende dictatuur, naar het buitenland vluchtten. Zij konden dankzij de Wet op het democratisch geheugen uit 2022 de Spaanse nationaliteit aanvragen als vorm van historisch herstel. Veel van hen wonen in Latijns-Amerika.

Bij de uitvoering van die wet ging het ministerie van Justitie ervan uit dat iedereen die tussen juli 1936 en december 1955 Spanje had verlaten, als vluchteling kon worden beschouwd. Volgens de instructie was het vaak ondoenlijk om voor iedere voorouder te bewijzen dat die vanwege politieke overtuiging, ideologie of seksuele geaardheid was gevlucht. Dezelfde werkwijze was al in 2008 toegepast zonder juridische problemen.

Een ultrarechtse groep vocht de instructie vanaf 2022 meerdere keren aan. Volgens de klagers was niet iedere emigrant uit die periode een vluchteling en moest de toepassing van de wet worden opgeschort. Eerdere rechters wezen die bezwaren af, maar het hooggerechtshof gaf de klagers nu voorlopig gelijk. De definitieve uitspraak moet nog volgen.

De zaak kreeg extra politieke lading nadat de rechtse Partido Popular en de extreemrechtse partij Vox beweerden dat premier Pedro Sánchez met de nieuwe staatsburgers het kiesregister in zijn voordeel wilde beïnvloeden. De betrokken kiezers worden in het artikel gezien als vermoedelijk eerder links georiënteerd. Omdat Spanje volgend jaar algemene, regionale en lokale verkiezingen houdt, leidt de beslissing tot felle kritiek. Volgens de auteur is het ongekend en mogelijk in strijd met de grondwet om staatsburgers collectief hun stemrecht te ontzeggen, terwijl juist de tegenstanders worden beschuldigd van verkiezingsmanipulatie.