Sophie, Fien en Gijs willen notaris worden en er wordt met smart op ze gewacht. 'We worden in de watten gelegd'
In dit artikel:
Notarissen hebben het drukker dan ooit, maar het aantal zelfstandige notarissen in Nederland daalt. Tien jaar geleden telde het beroep nog 1.283 notarissen; nu zijn dat er ongeveer honderd minder. Tegelijkertijd groeit het aantal kandidaat-notarissen — mensen die het ambt uitoefenen maar nog geen eigen kantoor hebben — en steeg het aantal gepasseerde akten vorig jaar naar een record van ruim 2 miljoen, vooral door meer hypotheek- en overdrachtsakten en meer akten in het ondernemingsrecht.
Aan de Rijksuniversiteit Groningen blijft de instroom voor de master Notarieel Recht redelijk stabiel: dit studiejaar begonnen 41 studenten aan die master. Hoogleraar Leon Verstappen benadrukt dat de arbeidsmarkt voor wie deze richting kiest gunstig is: wie notarieel recht studeert, krijgt volgens hem vrijwel zeker een goede baan. De opleiding trekt vooral studenten die het menselijke en het analytische in het vak waarderen — het notariaat gaat volgens docenten veel verder dan het stoffige beeld van “akten tekenen”: de notaris is onpartijdig en moet cliënten begrijpelijk kunnen uitleggen wat ze tekenen en of ze dat ook werkelijk willen.
De daling van het aantal zelfstandige notarissen heeft meerdere oorzaken. Het ambt is ingewikkeld en zwaar gereguleerd, en de administratieve en controleverplichtingen zijn de afgelopen jaren sterk toegenomen. Het runnen van een eigen notariskantoor vraagt ondernemersvaardigheden buiten het juridische domein. Daardoor kiezen sommige kandidaat-notarissen liever voor loondienst of verlaten het vak voor functies met minder verantwoordelijkheid.
Drie studenten die de master volgen — Sophie Posthumus (21), Gijs Otter (24) en Fien Beekman (20) — vertellen dat zij aanvankelijk ook vooroordelen hadden, maar tijdens colleges en praktijkbezoeken zagen dat het werk dynamisch en veelzijdig is. Ze waarderen vooral het ‘puzzelwerk’ om wensen van cliënten juridisch te vertalen en de onpartijdige rol van de notaris, die vaak betrokken is bij ingrijpende levensmomenten zoals testamenten, samenlevingscontracten, woningkoop en ondernemingsoprichtingen. En hoewel enkelen zich zorgen maken dat het werk routinematig kan worden, geloven zij dat de variatie en verantwoordelijkheid het vak uitdagend houden.
Voor studenten zijn de vooruitzichten gunstig: notariskantoren zoeken actief naar nieuwe aanwas en behandelen stagiairs en bezoekers vaak zorgvuldig. Een bijzonderheid in het Nederlandse stelsel is de functie van toegevoegd notaris — iemand met het notariële ambt maar in loondienst, zonder eigen kantoor — wat de arbeidsmarkt complexer maakt, maar ook kansen biedt voor jonge juristen.