Sommige juniorfuncties staan al op de tocht door AI: pikken gen Z'ers dat of broeit er een AI-backlash?

In dit artikel:

Steeds meer Nederlandse jongeren maken zich zorgen dat kunstmatige intelligentie hun kansen op de arbeidsmarkt verkleint. Aan de Vrije Universiteit in Amsterdam vertellen studenten geesteswetenschappen dat stage- en sollicitatiebrieven via ChatGPT en andere tools zo op elkaar gaan lijken, dat opvallen lastiger wordt. Ze horen bovendien alarmerende berichten over banen die verdwijnen of veranderen door AI, wat volgens hen demotiverend werkt.

Die angst past bij bredere cijfers. Het CBS meldt dat de jeugdwerkloosheid in Nederland is opgelopen tot rond de 9 procent, terwijl de totale werkloosheid laag blijft. Onderzoek van Rabobank en andere bureaus laat zien dat vooral in sectoren als juridische dienstverlening, administratie en marketing het aantal juniorvacatures flink is teruggelopen, mede in functies die sterk blootstaan aan generatieve AI. Bedrijven automatiseren eerst juist de eenvoudigste instapklussen, waardoor jongeren minder vaak de kans krijgen om ervaring op te doen en door te groeien.

Arbeidsmarktexperts waarschuwen dat dit kan leiden tot een ‘experience gap’: als startersfuncties verdwijnen, wordt het moeilijker om nieuw talent op te leiden voor latere, zwaardere rollen. Ook werkgeversvereniging AWVN ziet dat bedrijven door tijdgebrek en personeelstekorten minder ruimte hebben om junioren goed te begeleiden. Dat kan op termijn weer leiden tot een tekort aan ervaren krachten.

Uit peilingen van Glocalities blijkt dat bijna de helft van de Nederlanders tussen 18 en 34 jaar zich zorgen of ernstig zorgen maakt over banenverlies door AI. Volgens onderzoeker Martijn Lampert komt dat niet alleen door angst voor de techniek zelf, maar vooral door wantrouwen richting grote bedrijven en instituties die AI invoeren. Tegelijk benadrukken andere experts, zoals Google Cloud-directeur Alex Rutter, dat AI ook nieuwe kansen biedt en dat jongeren juist voordeel kunnen hebben als ze leren om er slim en kritisch mee te werken.