Oekraïense mannen verzetten zich tegen mobilisatie, soldatentekort dreigt
In dit artikel:
De slagkracht van Oekraïne wordt nog steeds voor een groot deel bepaald door massale droneproductie en gemotiveerde eenheden, maar achter het front groeit een acuut tekort aan personelen. De Nederlandse militaire inlichtingendienst waarschuwde deze week dat het verschil tussen Russische en Oekraïense slachtoffers in 2025 sterk is verkleind; voor Oekraïne is dat gevaarlijk omdat het veel minder in staat is verliezen aan te vullen.
Sinds de Russische invasie is een aanvankelijke instroom van vrijwilligers opgedroogd. Waar in de beginjaren veel mannen zich vanzelf meldden, komen nieuwe rekruten nu vooral via oproepen of door actief te worden opgepakt. Volgens het ministerie van Defensie negeren ongeveer twee miljoen mannen hun oproep; sommige weigeraars reageren gewelddadig. Rekruteerders worden regelmatig belaagd — sinds 2022 waren er minstens 600 aanvallen op rekruteringspersoneel, meer dan 300 alleen al vorig jaar — en er zijn meldingen van schietincidenten en dodelijke slachtoffers, ook in steden als Lviv.
De personeelsproblemen manifesteren zich op meerdere fronten. Oekraïne zou sinds het begin van het conflict ongeveer 600.000 militairen hebben verloren (doden, vermisten en zwaargewonden). Daarnaast zijn circa 200.000 soldaten ‘afwezig zonder verlof’, omdat velen na hun permissie niet terugkeren. Om het toch op peil te houden, schafte het leger einddatums voor dienstplichtigen af; terugkeer naar burgerleven lijkt daardoor voor velen praktisch onmogelijk, behalve bij overlijden of zware verwonding. Critici stellen dat dit de motivatie onder nieuwkomers en bestaande soldaten ondermijnt.
Pavlo Karazin, ex-journalist en nu commandant van een dronebataljon, pleit voor een ruimere en striktere mobilisatie: het uitbreiden van de oproep naar bredere leeftijdsgroepen en het aanscherpen van sancties voor wie oproepen negeert of administratieve gegevens niet bijhoudt. Tegelijk wijzen betrokkenen op misstanden in het systeem: bedrijven die zich ten onrechte als ‘strategisch’ laten bestempelen om personeel vrij te stellen, inefficiënte procedures waarbij verschillende instanties meer op hun eigen targets dan op kwaliteit van rekruten sturen, en het gevaar dat uit angst voor corruptieverdenkingen ook ongeschikte kandidaten worden goedgekeurd. De militaire ombudsman signaleerde in een rapport dat in sommige eenheden honderden tot duizenden ongeschikten zijn opgenomen.
Politieke gevoeligheid maakt hervormingen lastig: leiders schuwen ingrijpende publieke discussies over mobilisatie uit vrees voor electoraal verlies, waardoor onderwerpen als oproepen van 18- tot 25-jarigen taboe blijven. Karazin waarschuwt dat die houding onhoudbaar is zolang het conflict zich waarschijnlijk als een langetermijnoorlog blijft presenteren. Zonder structurele aanpassingen aan mobilisatie en administratie, en zonder meer vertrouwen en perspectief voor dienstplichtigen, loopt Oekraïne het risico de huidige stand van zaken op termijn niet vast te kunnen houden — ook nu Rusland zich ontwikkelt tot een drone-supermacht.