Society-architect Cees Dam (1932-2026) omringde zich met modeontwerpers, actrices en modellen
In dit artikel:
Architect Cees Dam is afgelopen maandag op 93‑jarige leeftijd overleden. Zijn naam blijft vooral verbonden met de Stopera — nu Nationale Opera en Ballet — maar hij ontwierp tal van markante gebouwen en stond bekend om een toegankelijke, sociale manier van werken.
Dam, opgeleid aan de Academie van Bouwkunst (afgestudeerd 1963), bouwde al vroeg een imago als zogenaamde society‑architect: hij ontwierp onder meer restaurant Le Garage en bewoog zich gemakkelijk in artistieke kringen. Kenmerkend voor zijn werk waren sierlijke, ronde vormen die zich bewust afzetten tegen de strakke Nieuwe Zakelijkheid, en het veelvuldig gebruik van wit. Dat is zichtbaar in ontwerpen als de glazen lift van het Damcenter, de serres van Seinpost in Scheveningen, villa’s aan de Amstel en de uitpuilende zaal van het stadhuis van Almere.
De Stopera — een project dat hij kreeg toen het plan naar het Waterlooplein verhuisde en dat hij deelde met de Weense architect Wilhelm Holzbauer — maakte zijn carrière. Het Muziektheater viel op door kleur en materiaalkeuze: opvallende fauteuils, roze tapijt en wanden afgewerkt met stucco antico. De vestiging van zo’n weelderig complex was in de jaren tachtig opvallend te midden van naoorlogse soberheid en de nasleep van kraakconflicten. De locatie was beladen: het gebouw staat in het voormalige Joodse kwartier, waar in de oorlog een groot deel van de bevolking werd weggevoerd. De Stopera riep ook kritiek op als te protserig; Dams gebruik van twee verstrengelde cirkels op sommige gevels leverde discussie op omdat sommigen er zijn initialen in wilden zien — Dam verwees daarbij naar inspiratie van Carlo Scarpa.
Veel van Dams interieurs zijn in de loop der jaren aangepast. Met hulp van zijn zoon Diederik, eveneens architect, werd het Muziektheaterinterieur gemoderniseerd: het roze tapijt is verdwenen, stoelen zijn vervangen en het stucco antico werd een grijzere wand. De ovalen vorm van de zaal bleef grotendeels intact — iets waar Dam bijzonder trots op was vanwege de intieme relatie tussen publiek en breed toneel.
Andere belangrijke projecten zijn het raadhuis van Almere, het Huis van de Toekomst in Rosmalen, en de Wilhelminahof in Rotterdam (1997), dat bijdroeg aan de ontwikkeling van de Kop van Zuid. Ook ontwierp hij de opvallende gevel van de voormalige Optiebeurs aan het Rokin (nu vervangen door het NRC‑gebouw).
Dams nalatenschap omvat naast gebouwen ook zijn manier van werken: hij was decaan aan de TU Delft en bekend om zijn gastvrijheid en sociale benadering. Zijn kantoor in Nieuw‑West had zelfs een gym en restaurant — een keuze die laat zien hoe belangrijk hij een prettige werksfeer vond. Zijn zoon Diederik zet het werk voort; Cees Dam overleed op 93‑jarige leeftijd.