Socialemediaverbod Australië inspireert andere landen, maar effect nog beperkt
In dit artikel:
Steeds meer landen bekijken de invoering van een minimumleeftijd voor sociale media, geïnspireerd door Australië. Frankrijk, Spanje, Denemarken en het Verenigd Koninkrijk onderzoeken maatregelen; in Nederland wil de nieuwe coalitie via Europa sociale media voor kinderen onder de 15 jaar verbieden. Australië liep in december als eerste voorop met een verbod dat gebruikers onder de 16 jaar moet weren van platforms zoals Facebook, Instagram, TikTok, Snapchat, X, YouTube, Twitch, Reddit, Threads en Kick.
Twee maanden na de invoering blijkt het verbod in de praktijk weinig effect te hebben. Veel tieners omzeilen de regels door andere geboortedata in te vullen of nieuwe accounts aan te maken. Ook biometrische controles en leeftijdsverificatie leveren geen waterdichte oplossing op: gezichtsherkenning stuurt soms verkeerde leeftijdsinschattingen en verificatiebedrijven zijn nieuw en onbetrouwbaar. Platforms zijn formeel verantwoordelijk voor handhaving en riskeren boetes van ongeveer 50 miljoen Australische dollar (ruim 28 miljoen euro), maar tot nu toe zijn er nog geen boetes uitgedeeld.
De Australische internetwaakhond eSafety meldt dat ruim 4,7 miljoen accounts zijn verwijderd, en houdt techbedrijven nauwlettend in de gaten; ook worden mogelijk meer apps aan het verbod toegevoegd. Sommige aanbieders, zoals Roblox, kregen al waarschuwingen en nieuwe apps als Lemon8 en Yope staan op de radar. Deskundigen waarschuwen echter dat er tijd nodig is om effecten te meten en dat aanscherping van de regels wellicht onvermijdelijk is als de huidige aanpak onvoldoende werkt.
Onder jongeren en ouders is de praktijkcomplexiteit zichtbaar: veel tieners blijven actief op meerdere platforms en geven aan dat sociale media de belangrijkste manier zijn om met vrienden te communiceren. Uit peilingen blijkt dat een groot deel van volwassenen het verbod steunt, maar slechts een minderheid van ouders handhaaft het thuis strikt. Sommige ouders vinden liegen over leeftijd minder problematisch dan het volledig blokkeren van toegang; ze pleiten liever voor open gesprekken en betere moderatie door de platforms.
Critici noemen het verbod deels naïef: jongeren zijn technisch vaardig en weten technieken te vinden om beperkingen te omzeilen. Daarom klinkt er ook roep om alternatieven of aanvullingen, zoals strengere moderatie, beperkingen op verslavende algoritmes en meer verantwoordelijkheid van big tech. Of Australië als blauwdruk voor andere landen kan dienen, blijft voorlopig onzeker; veel hangt af van de ontwikkeling van betrouwbare verificatietechnologie en van politieke keuzes over handhaving en aanvullende maatregelen.