Sociaal kwetsbaren waren ondergeschoven kindje tijdens corona

In dit artikel:

Nederland moet nu lessen trekken uit de coronacrisis en vooral beter kijken naar sociale kwetsbaarheid, stellen Elco van Burg (Vrije Universiteit Amsterdam), Danny de Vries en Ronja Jansz (Universiteit van Amsterdam). Tijdens de pandemie lag de nadruk vooral op mensen die medisch kwetsbaar waren, zoals ouderen. Daardoor kregen jongeren, dakloze mensen en mensen met dementie, autisme of een lichte verstandelijke beperking minder aandacht. Maatregelen zoals het sluiten of beperken van buurthuizen konden hun dagstructuur en sociale contacten wegnemen en hun kwetsbaarheid vergroten.

Volgens de auteurs was al vóór de pandemie bekend dat kwetsbaarheid niet alleen door iemands gezondheid wordt bepaald. Ook persoonlijke omstandigheden, sociale netwerken en de gevolgen van maatregelen spelen een rol. Een oudere met een beperkte gezondheid en weinig sociale contacten is bijvoorbeeld anders kwetsbaar dan een fitte oudere met een sterk netwerk. Toch werd deze bredere sociale kwetsbaarheid nauwelijks meegenomen in de besluitvorming.

De verhoren van de parlementaire enquêtecommissie corona bevestigen volgens de auteurs dat het Outbreak Management Team (OMT) vooral vanuit een medische invalshoek adviseerde. Zij pleiten daarom voor bredere en evenwichtigere advisering tijdens crises, met deskundigen uit onder meer de zorg, sociale wetenschappen en economie. Dat kan via één multidisciplinair team of via meerdere teams die afzonderlijk advies geven. Het inmiddels opgerichte Maatschappelijk Impact Team (MIT) is volgens hen een goede stap, maar moet structureel worden gefinancierd en gevoed met nieuwe kennis.

De onderzoekers wijzen op dertien onderzoeksprojecten naar de gevolgen van corona, die zijn gebundeld op coronatijden.nl. De lessen daaruit moeten worden gebruikt door beleidsmakers en hulpverleners en een vaste plek krijgen in hun opleidingen. Nederland beschikt volgens de auteurs over voldoende wetenschappelijke en praktische expertise om bij toekomstige crises betere, bredere besluiten te nemen.