Snellere verduurzaming maakt Nederland weerbaarder tegen oorlog
In dit artikel:
Een groep van 23 experts op het gebied van energie, geopolitiek en veiligheid — verbonden aan onder meer Clingendael, TNO, universiteiten, de energiesector en de overheid — waarschuwt dat Nederland sneller moet overstappen op zelf opgewekte, duurzame energie om kwetsbaarheid in een onrustige wereld te verkleinen. In het rapport Autonoom en veilig: hoe Nederland zijn energiepositie kan versterken zetten zij uiteen waarom en hoe het land zijn energie‑autonomie kan vergroten.
De aanleiding is de verslechterende geopolitieke context (onder meer de oorlog in het Midden‑Oosten en blokkades bij de Straat van Hormuz) en de lessen uit 2022, toen Europa dramatische prijsstijgingen zag nadat de afhankelijkheid van Russisch gas werd doorbroken. Nederland is nu voor ongeveer 70–80% afhankelijk van gasimporten, zoals pijplijngas uit Noorwegen en LNG uit de Verenigde Staten, wat het land kwetsbaar maakt voor chantage of andere vormen van hybride oorlogsvoering. Het rapport benadrukt: energie is niet alleen een doelwit, maar kan ook als drukmiddel worden ingezet.
De experts pleiten voor twee kernaanpakken: diversificatie op korte termijn en een versnelde transitie naar eigen, duurzame bronnen op de langere termijn. Concreet adviseren zij meer wind‑ en zonvermogen, waterstofontwikkeling en ook kernenergie, gecombineerd met flinke investeringen in het elektriciteitsnet, energieopslag, energiebesparing, strategische voorraden en betere samenwerking met buurlanden. Bescherming tegen (cyber)aanvallen moet vanaf het ontwerp van infrastructuur meerekenen; systemen moeten redundanter en weerbaarder worden ingericht.
Daarnaast doen de experts 32 beleidsaanbevelingen aan het kabinet, waaronder het opzetten van een noodsysteem voor extreme situaties (strategische voorraden, stand‑by centrales) en het behouden van bestaande gasinfrastructuur rond Groningen als reserve — een beslissing die volgens het rapport politiek begrijpelijk maar rationeel onhandig was. Verder worden lokale opslag, grondstoffenrecycling, Europese chipontwikkeling en een speciale expertgroep van monteurs, technici, IT'ers en burgers voorgesteld om de energievoorziening in crisissituaties operationeel te houden.
De kernboodschap: structurele fossiele kwetsbaarheid laat zich alleen duurzaam wegnemen door een versnelde, veilige energietransitie en gerichte weerbaarheidsmaatregelen.