Sneeuwsporen verraden de aanwezigheid van zoogdieren
In dit artikel:
De recent gevallen sneeuw in Nederland biedt na enkele koude nachten een zeldzame kans om sporen van zoogdieren duidelijk te zien. Sporendeskundige Annemarie van Diepenbeek legt uit dat een blijvende sneeuwlaag—iets wat de afgelopen decennia maar zelden voorkomt—een tapijt vormt waarop nachtelijke activiteit van onder meer vossen, dassen, marterachtigen, reeën, edelherten, wilde zwijnen, hazen en kleine knaagdieren zichtbaar wordt.
Omdat veel zoogdieren voornamelijk ’s nachts bewegen en mensen snel ruiken of horen, zijn ze normaal moeilijk waar te nemen; in de sneeuw laten ze hun aanwezigheid achter via afdrukken, looplijnen en soms opvallende gedragsplaatsen, zoals een vos die een muizennestje uitgraaft of een das die een ‘sneeuwleger’ heeft gemaakt om in de open lucht te liggen. Wezels die muizen uit holen slepen, krabplekjes waar herten foerageren en konijnen die schors afknagen zijn voorbeelden van wat je kunt aflezen.
Niet alleen de individuele prent is belangrijk, maar ook het spoorpatroon: de volgorde en afstand tussen afdrukken onthult hoe een dier zich voortbewoog (springen, huppelen, lopen) en de snelheid (foerageren versus vluchten). Zo verschillen bijvoorbeeld katten en steenmarterachtige dieren in hun wijze van lopen, en even grote prenten van verschillende muizensoorten gaan met herkenbare patronen gepaard. Kleine dieren maken soms tunneltjes onder en in de sneeuw; bij dooi ontstaan hierdoor prachtige, grillige looppaadjes.
De kwaliteit van sporen hangt sterk af van het type en de dikte van de sneeuw. Een dun, vlak, zacht laagje levert de meest scherpe prenten; dikke lagen vervagen details. Smeltende sneeuw vergroot en vervormt sporen, wat misidentificatie kan veroorzaken (bijv. bunzing versus steenmarter of grote huiskat versus wilde kat). Praktische tips: zoek naar de best leesbare plekken tussen harder sneeuw, fotografeer afdrukken recht van boven met een meetlat erbij, en gebruik een goede diersporengids voor determinatie—zoals de genoemde veldgidsen voor diersporen en Europese zoogdieren.
Sporenwaarneming is een eenvoudige, niet-invasieve manier om te weten te komen welke soorten een gebied gebruiken en hoe ze zich gedragen. Let er wel op dieren niet te verstoren en houd afstand tijdens het speuren.