Smakeloosheid en selectieve verontwaardiging vieren hoogtij

In dit artikel:

Een kort filmpje van een groep mannen met een babydolfijn op Trampolin Beach in de Spaanse enclave Ceuta groeide begin september uit tot een bron van felle online woede. Op X werd beweerd dat een migrant het dier had doodgeslagen, maar de beelden bewijzen niet wat er vóór de opname of buiten beeld gebeurde. Ook de oorzaak van de dood bleef onduidelijk. Toch werd het filmpje massaal gebruikt in het debat over migratie, met honderden racistische en polariserende reacties als gevolg.

Volgens de auteur past het incident in de opkomst van ragebait: sensationele en stigmatiserende content die vooral bedoeld is om clicks, views en inkomsten te genereren. Het gebrek aan context maakt zulke berichten effectief, terwijl nuance en journalistieke controle naar de achtergrond verdwijnen. Kunstmatige intelligentie vergroot het probleem, omdat daarmee eenvoudig misleidende beelden en verhalen kunnen worden gemaakt. Als voorbeeld wordt een dodelijk incident met een Britse man in een verblijf van een Siberische tijger genoemd. Daarover verschenen direct sensationele koppen en AI-beelden, ondanks het verzoek van de familie om geen beelden te verspreiden. Ook Donald Trump deelde later een AI-video waarin hij met een tijger poseerde.

De ontwikkeling raakt volgens de auteur de manier waarop miljoenen mensen nieuws begrijpen. Traditionele kranten en televisienieuws verliezen terrein, terwijl vooral jongeren nieuws volgen via sociale media en online makers. Van de 18- tot 24-jarigen volgt 46 procent nieuwsgerichte contentmakers of influencers; onder 18- tot 34-jarigen gebruikt een derde sociale media als belangrijkste nieuwsbron. Deze nieuwsfluencers zijn toegankelijker dan traditionele media, die soms als elitair of ontoegankelijk worden ervaren, maar onderzoek geeft aan dat zij gemiddeld minder objectief en betrouwbaar zijn. Daardoor ontstaat een online medialandschap waarin selectieve verontwaardiging, polarisatie en smakeloze content gemakkelijk de overhand krijgen.