Slovenië op de wip, radicaal-rechts strijdt om de macht met links-liberale coalitie
In dit artikel:
Morgen kiezen Sloveniërs een nieuw parlement en de uitslag kan leiden tot een terugkeer van rechts-populistische macht in de EU: volgens de laatste peilingen staat de 67‑jarige veteraan Janez Janša nipt vóór op de zittende links‑liberale premier Robert Golob. Janša, die al drie keer premier was (zijn laatste kabinet viel in 2022), begon als voorvechter van democratische vrijheden tijdens het communistische Joegoslavië, maar ontwikkelde zich de afgelopen jaren tot een polariserende rechts‑populist.
Janša voert een hard standpunt over migratie, pleit voor meer aandacht voor Sloveense cultuur en geschiedenis in het onderwijs en richt scherpe aanvallen op tegenstanders en de media. Hij probeerde eerder de rechtspraak te beïnvloeden en stopte subsidies voor het nationale persbureau, wat tot veel kritiek leidde. Zijn retoriek en bondgenootschappen — hij voelde zich verwant met Donald Trump en was de eerste wereldleider die diens bewerkte overwinning in 2020 feliciteerde — maken hem tot een omstreden figuur binnen de EU. Eerdere incidenten, zoals een tweet waarin Nederlandse Europarlementariërs als marionetten van George Soros werden afgebeeld toen Slovenië de EU‑voorzitterschap had, leidden tot diplomatieke spanningen met Nederland.
Een overwinning van Janša zou Slovenië in rijtje plaatsen van rechtse premiers als Meloni, Babiš, Fico en Orbán, al wijkt hij op één punt af: hij staat sterk achter Oekraïne en was een van de eerste Europese leiders die Zelensky na de Russische invasie bezochten. Zijn voorsprong in de peilingen komt mede door teleurstelling over het trage hervormingsbeleid van Golobs onervaren coalitie; beloofde verbeteringen in zorg en de indruk van hoge lasten spelen kiezers parten. Het verschil met Golob is klein en de uitslag hangt mede af van kleinere partijen rond de kiesdrempel van 4 procent.
De slotfase van de campagne werd overschaduwd door een afluisterschandaal: online verschenen opnamen van Golob‑partijleden die vergoedingen voor contracten bespraken. Janša sprak van corruptiebewijs; Golob claimt manipuleerde opnames. Onderzoeksjournalisten koppelen de opnamen aan Black Cube, en de Sloveense veiligheidsdienst bevestigt dat vertegenwoordigers van die controversiële private inlichtingendienst in december Ljubljana bezochten en ook Janša ontmoetten. Golob bestempelt dit als grove Israëlische inmenging; Janša ontkent onrechtmatig handelen. Morgen zal duidelijk worden wie van het schandaal profiteert en welke koers Slovenië kiest.