Sliman Mansour (1947-2026) wilde met zijn schilderkunst de Palestijnse identiteit levend houden

In dit artikel:

De Palestijnse kunstenaar Sliman Mansour is op 79-jarige leeftijd overleden in een ziekenhuis in Oost-Jeruzalem. Zijn familie maakte het overlijden maandag bekend via Instagram. Mansour woonde in Oost-Jeruzalem, maar bleef tot het einde werken in zijn studio in Ramallah. De reis tussen beide plaatsen kon door Israëlische checkpoints oplopen van drie kwartier tot zes uur.

Mansour werd geboren in 1947 in Birzeit, bij Ramallah, in een christelijk gezin. Als scholier won hij in 1962 een internationale VN-tekenwedstrijd, waarna hij besloot kunstenaar te worden. Hij groeide uit tot een sleutelfiguur binnen de Palestijnse kunst en hielp mee organisaties en culturele instellingen op te bouwen. Zijn werk werd internationaal tentoongesteld, onder meer in Parijs, New York en Dubai, en leverde hem verschillende prijzen op.

In zijn schilderijen verwerkte Mansour het landschap en de cultuur van zijn jeugd. Olijfbomen, dorpsgezichten en vrouwen in traditionele kleding kwamen vaak terug. De vrouwen verwezen naar het moederland; de olijfboom stond voor de verbondenheid met het land en voor Palestijnse standvastigheid onder de bezetting. Volgens galeriehouder Karim Salhab legde Mansour daarmee een belangrijke basis voor de manier waarop Palestijnse kunstenaars hun volk en land tegenwoordig verbeelden. Antropoloog Ellen van Werkhoven zegt dat hij kunst gebruikte om de Palestijnse identiteit door te geven aan volgende generaties.

Een bekend werk is *De Kameel der Ontberingen* uit 1973. Daarop draagt een man de stad Jeruzalem op zijn rug, als beeld van de druk van de Israëlische bezetting en het Palestijnse verlangen naar een eigen staat met Jeruzalem als hoofdstad. Mansour maakte de gevolgen van de bezetting zelf vanaf jonge leeftijd mee. Hij zei in 2023 dat Palestijnse kunstenaars daarom op zoek gingen naar beelden die hun identiteit zichtbaar maakten.

De Israëlische autoriteiten namen in 1979 tijdens een tentoonstelling in Ramallah werken in beslag die zij opruiend vonden. Omdat het afbeelden van de Palestijnse vlag verboden was, gingen kunstenaars alternatieve symbolen gebruiken, waaronder de watermeloen. Tijdens de Eerste Intifada, die in 1987 begon, boycotte Mansour Israëlische kunstmaterialen en werkte hij onder meer met henna en modder. Ook de vredesduif keerde regelmatig terug in zijn oeuvre.

In zijn latere werk bleef hij politieke en culturele thema’s combineren. Op *From the River to the Sea* uit 2021 omarmt een vrouw een boom die uit een olijf- en sinaasappelboom bestaat. Volgens Salhab verbeeldt het schilderij Palestijnse eenheid tegenover pogingen om bevolking en gebied te verdelen. Mansours kleurrijke werk bracht volgens hem ook mensen buiten Palestina in contact met het landschap en de geschiedenis van het land.