Slabakkende economie en afhankelijkheid van energie uit Rusland: zo staat Hongarije ervoor na 16 jaar Viktor Orbán
In dit artikel:
Zesentien jaar nadat Viktor Orbán aan de macht kwam, gaan de Hongaren naar de stembus terwijl de economie stroperig draait. Op een markt in Boedapest spreken kiezers als Ildikó, een ouderenzorgmedewerkster, over de stijgende kosten van levensonderhoud en moeite om rond te komen; ook anderen wijzen naar lage lonen en onvoldoende koopkracht. Die onvrede gebruikt oppositieleider Péter Magyar om van de economie het hoofdthema van de verkiezingen te maken.
Economische indicatoren laten sinds ongeveer drie jaar nauwelijks groei zien; volgens economen zoals Péter Bod en Péter Virovacz is de levensstandaard sinds de vorige verkiezingen vastgelopen. Een belangrijke oorzaak is volgens hen politieke inmenging: publieke opdrachten en economische kansen zouden te vaak bij kringen rond Orbán terechtkomen, waardoor concurrentie en efficiëntie verdwijnen. Tegelijkertijd handhaaft de regering royale sociale maatregelen — geboortebonussen, goedkope leningen en lage energieprijzen — die kiezers op korte termijn verlichting bieden maar volgens critici zwaar wegen op het staatsbudget.
Een opvallend onderdeel van het beleid is de sterke afhankelijkheid van energie uit Rusland. Hongarije importeert veel olie via de Druzhba-pijplijn en gas via langetermijncontracten; minister Péter Szijjártó sloot in 2021 een langjarig gascontract met Moskou. Na de Russische invasie van Oekraïne in 2022 nam die afhankelijkheid niet af, ondanks EU-druk om alternatief te zoeken. Energie-expert Attila Holoda zegt dat het land technisch wel verbonden is met buurlanden en dus alternatieven heeft, en dat Russische leveringen niet per se goedkoper uitpakken voor de consument. Staatsoliebedrijf MOL verwerkt vaak goedkopere Russische olie, maar tankprijzen liggen op het niveau van de regio; de extra marge komt grotendeels bij MOL en via dat bedrijf bij de staat terecht.
Magyar belooft diversificatie van energiebronnen en een einde aan economische verstarring, maar economen waarschuwen dat structurele veranderingen tijd kosten en niet binnen enkele maanden voelbaar zullen zijn. De keuze voor of tegen Orbáns Fidesz zal dus voor veel kiezers afhangen van wie zij geloven dat op middellange termijn de groei en koopkracht kan herstellen. Op straat klinken hoop en onzekerheid: Ildikó hoopt op snelle verbetering, maar deskundigen benadrukken dat ingrijpende beleidsommekeer geleidelijk zal moeten plaatsvinden.