Sjoemelen met de hypotheek? Als het uitkomt, ben je flink de sjaak. Minder privacy moet fraude moeilijker maken
In dit artikel:
Twee mannen uit Drenthe — een 45-jarige uit Emmen en een 47-jarige hypotheekadviseur uit Coevorden — stonden recent voor de rechtbank in Groningen verdacht van het vervalsen van inkomenspapieren voor hypotheken. De officier eiste taakstraffen en voorwaardelijke celstraffen; dat zijn de strafrechtelijke gevolgen, maar slachtoffers lopen ook tegen forse civiele en financiële repercussies aan.
Hypotheekfraude komt in verschillende vormen voor: vervalste werkgeversverklaringen en loonstroken, opgepoetste bedrijfsomzet, gemanipuleerde taxaties en het verzwijgen van schulden zoals studieschulden. Ook misbruik van een woning (verhuur, wietplantage, prostitutie) valt onder fraude. Dankzij moderne technieken zijn valse documenten makkelijker te maken, wat de opsporing bemoeilijkt.
De gevolgen voor fraudeurs zijn groot: geldverstrekkers kunnen de lening per direct opeisen, leiden tot executieverkoop en een resterende schuld die door loonbeslag of rekeningbeslag kan worden geïnd. Daarnaast gebruiken georganiseerde criminelen hypotheken om zwart geld wit te wassen: zij sluiten leningen af met valse cijfers en lossen die af met illegale gelden om later met winst te verkopen.
Sinds 1999 bestaan de Stichting Fraudebestrijding Hypotheken (SFH) en samenwerkingsverbanden tussen banken, notarissen en politie. De politie heeft de laatste tijd nadrukkelijker publiekelijk aandacht gevraagd; in oktober arresteerde de Amsterdamse politie acht makelaars, adviseurs en administrateurs op verdenking van grootschalige fraude. In Amsterdam schatte de politie dat in de afgelopen jaren bij circa 8.000 woningtransacties mogelijk fraude speelde.
Banken, notarissen, politie en SFH vroegen afgelopen voorjaar de Tweede Kamer om strengere bevoegdheden en minder privacy rondom hypotheekaanvragen. Voorstellen omvatten het recht voor kredietverstrekkers om gegevens bij de Belastingdienst te controleren en de mogelijkheid voor notarissen elkaar te waarschuwen bij vermoedens van fraude, ook als dat hun beroepsgeheim raakt. De aanjagers van die voorstellen wijzen erop dat hypotheekfraude de huizenmarkt kan opdrijven en criminelen de kans geeft hun illegale geld in de legale economie te sluizen, met verregaande ondermijnende effecten.