Sinds haar romandebuut staat Maria Reva op de Russische sanctielijst: 'Mijn Oekraïense familie is nog nooit zo trots geweest'

In dit artikel:

De Oekraïens-Canadese schrijver Maria Reva werkte aan haar debuutroman Laatsteling toen Rusland Oekraïne op grote schaal binnenviel. Die oorlog stelde haar voor de vraag of fictie nog zin heeft wanneer haar land wordt verwoest. Reva legde het schrijven aanvankelijk stil, maar juist het schuldgevoel en de afstand tot haar familie brachten haar ertoe het boek af te maken.

Laatsteling draait om Jeva, een aseksuele vrouw die bedreigde slakkensoorten probeert te redden. Ze verdient geld met dates en gebruikt dat om de slakken onder haar hoede te laten paren. De tegenstelling tussen haar persoonlijke desinteresse in romantiek en haar voortdurende bemoeienis met voortplanting vormt een belangrijk motief in de roman. Reva werd geïnspireerd door onder meer de experimentele film Everything Everywhere All at Once en het boek The People of Paper.

De roman verwerkt ook de worsteling van een auteur die vanuit Canada naar de oorlog kijkt. Volgens Reva leeft een deel van de diaspora met het hoofd bij familie en vrienden in het thuisland, terwijl het andere deel probeert het dagelijkse leven voort te zetten. Die veiligheid gaat gepaard met schuldgevoel. Haar familie komt uit Cherson, een stad die zij vóór de grootschalige oorlog nog bezocht en die inmiddels zwaar is getroffen door Russische aanvallen op burgers en infrastructuur.

Voor de toekomst van Oekraïne noemt Reva overwinning de eerste voorwaarde. Ze benadrukt dat het land al vóór de invasie cultureel en maatschappelijk in ontwikkeling was en dat de kunstscene, ondanks de oorlog, blijft bestaan. Verbeelding is voor haar noodzakelijk om hoop te kunnen hebben; humor helpt mensen volgens haar om na verdriet weer op adem te komen.

Na de verschijning van Laatsteling werd Reva op een Russische sanctielijst geplaatst, naast onder anderen Margaret Atwood en Jim Carrey. Het boek verschijnt binnenkort in het Oekraïens, een taal die Reva sinds de invasie leert. Naast romans schrijft ze libretto’s: opera biedt samenwerking, terwijl een roman haar meer controle geeft maar ook eenzaamheid met zich meebrengt.