Simone (37) voelt zich eindelijk veiliger dankzij een slachtofferdevice. 'Jarenlang in angst geleefd door gevaarlijke ex'

In dit artikel:

Simone (37) werd jarenlang systematisch gestalkt en bedreigd door haar ex-partner, de vader van haar dochter. Nadat de man door de rechtbank Noord-Nederland werd veroordeeld voor onder meer stalking en bedreigingen, loopt in Noord-Nederland een proef waarbij slachtoffers een zogenoemd slachtofferdevice krijgen om hun veiligheid te vergroten. De veroordeelde draagt een elektronische enkelband; het gps-apparaatje van het slachtoffer ziet eruit als een sleutelhanger.

Als de dader zich binnen een straal van twee kilometer van Simone bevindt, gaat er automatisch een alarm naar de meldkamer. Een reclasseringsmedewerker krijgt dan een melding en belt Simone om samen te bepalen hoe ze een confrontatie kan vermijden; als de situatie escaleert, wordt direct de politie ingeschakeld. Het apparaat heeft ook een noodknop waarmee bij acuut gevaar 112 wordt gealarmeerd. De centrale meldkamer van de Dienst Vervoer en Ondersteuning is 24/7 bereikbaar en reclasseringswerkers kunnen via een scherm live volgen of de dader nadert.

Simone zegt dat het apparaat haar veel rust geeft na meer dan tien jaar angst: aanvankelijk was er fysiek geweld waarna het overging in controle, psychisch geweld en doodsbedreigingen, soms met een mes of vuurwapen. Omdat haar ex te dicht in de buurt woonde, moest ze verhuizen om het systeem te kunnen gebruiken. Ze woont nu met haar dochter in een huurwoning en krijgt begeleiding van een slachtofferorganisatie.

Betrokken hulpverleners en reclasseringsmedewerkers noemen het slachtofferdevice een waardevol, zij het geen waterdicht, middel. Het vermindert volgens hen de angst en geeft slachtoffers praktische handelingsruimte—bijvoorbeeld door aan te geven welke routes ze het beste kunnen vermijden—waardoor vrouwen minder “steeds achterom” hoeven te kijken. Ook wordt met daders gewerkt aan gedragsverandering; veel veroordeelden krijgen therapie.

De inzet van het slachtofferdevice is sinds september 2022 in Rotterdam getest en wordt ongeveer een jaar in Noord-Nederland toegepast. Momenteel gebruiken vijf slachtoffers in Drenthe, Groningen en Friesland het apparaat; twee anderen hebben het eerder gehad en er lopen nog zo’n tien zaken waarin inzet wordt overwogen. Voorwaarde is dat een rechtbank een contact- en locatieverbod oplegt en elektronisch toezicht met een enkelband, vaak gekoppeld aan (deels) voorwaardelijke straffen. Reclassering, slachtofferbegeleiders, Veilig Thuis, politie, Openbaar Ministerie en forensische behandelinstanties werken samen binnen regionale Zorg en Veiligheidshuizen.

Vanwege de positieve ervaringen pleiten betrokken instanties en sommige politici voor een landelijke uitrol. De initiatiefnemers benadrukken wel dat het systeem niet alles kan voorkomen, maar dat het wel substantieel bijdraagt aan de veiligheid en het herstel van bewegingsvrijheid van slachtoffers. Namen in het artikel zijn om veiligheidsredenen gefingeerd; de redactie kent de echte namen.