Sigrid Kaag stopt als VN-gezant voor het Midden-Oosten: 'Het vredesproces is op sterven na dood'
In dit artikel:
Sigrid Kaag stopt per 1 juli als VN-gezant voor het vredesproces tussen Israël en de Palestijnen en pleit zelfs voor het afschaffen van deze functie in haar huidige vorm. Ze benadrukt dat zonder een echt vredesproces de rol moet worden herzien. Kaag, voormalig D66-leider, nam de taak op zich uit plichtsbesef toen zij in december 2023 werd gevraagd, na haar vertrek uit de Nederlandse politiek. Gedurende anderhalf jaar pendelde ze tussen Jeruzalem en Amman om te bemiddelen, maar constateert dat het vredesproces ‘aan de beademing ligt’.
De wederopbouw van Gaza, waarvoor Kaag oorspronkelijk ook verantwoordelijk was, is door de voortdurende oorlog met Israël en de escalatie met Iran nog niet van start gegaan. Sinds midden juni zijn honderden Palestijnen omgekomen en leeft een aanzienlijk deel van de Gazaanse bevolking onder ernstige voedseltekorten. Kaag bezocht Gaza recent nog voor een kort afscheidsgesprek met maatschappelijke organisaties, die benadrukten dat de Palestijnen meer zijn dan alleen een humanitaire kwestie. Ze benadrukt dat Palestijnen niet gedwongen willen vertrekken, ook al voert Israël druk op om zich te verplaatsen.
Kaag spreekt met de Israëlische regering en Hamas (deels via Qatar), maar ziet dat de politieke wil bij betrokken partijen ontbreekt. Ze merkt een verschil in de Amerikaanse politiek: onder Trump was er meer steun voor Israël, onder Biden meer aandacht voor VN-doelen, maar nu is er sprake van verslechterde betrekkingen en minder ruimte voor diplomatie.
Hoewel Kaag over de mogelijke aanwezigheid van genocidale handelingen geen juridische uitspraak doet, noemt ze Gaza een dystopie waar het dagelijks leven onmogelijk is gemaakt. Ze roept VN-lidstaten op meer druk uit te oefenen op conflicterende partijen voor een staakt-het-vuren, vrijlating van gegijzelden en een duurzame politieke oplossing.
De tweestatenoplossing ziet Kaag als politiek wenselijk maar nauwelijks kansrijk, gezien de Israëlische retoriek en acties. Jongere generaties zoeken bovendien alternatieven, zoals een gezamenlijke staat met gelijke rechten. Kaag concludeert dat de VN-functie voor het vredesproces gedateerd is en pleit voor hervorming van de VN zelf, zodat vrede en veiligheid effectiever kunnen worden bevorderd. Ze uit ook kritiek op het schijnbaar leeg uitvoeren van internationaal recht door staten en signaleert een opkomst van ‘eigen volk eerst’-politiek als oorzaak van het verlies aan vertrouwen in multilaterale vrede-inspanningen.