Servië en Brazilië laten zien: protesteren, organiseren en stemmen zijn zinvolle bezigheden

In dit artikel:

De verkiezingen in Brazilië en Servië laten volgens Casper Thomas zien dat democratische tegenstand tegen autoritair rechts nog altijd effect kan hebben. In Brazilië bleef Flávio Bolsonaro, zoon van voormalig president Jair Bolsonaro, buiten de macht. In Servië versloeg een door studenten geleide oppositie president Aleksandar Vučić. De hoge opkomst in beide landen suggereert dat protest, organisatie en stemmen de opmars van nationaal-autocratische politici kunnen afremmen; mogelijk gedijt autoritair rechts bij politieke apathie.

De verliezers reageerden verschillend. Bolsonaro weigerde de uitslag te accepteren en kondigde juridische stappen aan, terwijl Vučić zijn nederlaag erkende maar buitenlandse inmenging de schuld gaf. Volgens Thomas tonen zulke reacties aan dat politici als Bolsonaro, Vučić en Donald Trump deel uitmaken van een internationaal verbonden netwerk, waarin vergelijkbare retoriek en zakelijke belangen samenkomen. Vučićs betrokkenheid bij plannen voor een Trump Tower in Belgrado was bovendien een van de kwesties die de Servische protesten voedden.

De Amerikaanse midterms van 3 november 2026 worden vervolgens voorgesteld als een referendum over Trump en als test voor de Amerikaanse democratie. Peilingen wijzen op mogelijke winst voor de Democraten, waardoor het Congres meer tegenmacht kan bieden. Tot dan toe heeft Trump parlementaire controle grotendeels genegeerd, onder meer tijdens zijn beleid rond Iran. Tegelijk groeit de prikkel om zijn presidentschap economisch te benutten; het versoepelen van sancties tegen Rusland wordt genoemd als mogelijke poging kiezers te beïnvloeden.

Hoewel er aanwijzingen zijn dat Trump een onwelgevallige uitslag zou kunnen aanvechten, ziet de auteur juist diens beperkte belangstelling voor de machtsverhoudingen in het Congres als een mogelijke bescherming tegen een nieuwe machtsgreep. Dat biedt echter weinig zekerheid. De midterms kunnen aantonen of Amerika zich aansluit bij landen waar autoritair rechts electorale nederlagen lijdt, maar een echte politieke omslag blijft volgens Thomas pas mogelijk bij de presidentsverkiezingen over twee jaar.