Schrijver Sinan Çankaya is er klaar mee: 'Integratie is gebouwd op leugens, ik kan geen andere conclusie trekken'
In dit artikel:
Sinan Çankaya, antropoloog, schrijver en universitair docent, beschrijft in zijn nieuwe boek *Galmende geschiedenissen* zijn levenslange gevoel van outsider zijn, ontstaan door het voortdurende manoeuvreren tussen zijn straatvrienden en zijn schoolomgeving. In het persoonlijke essay reflecteert hij op zijn sociale stijging via studie, die hem verwijderde van zijn jeugd, maar nooit volledig deed integreren in witte instituties als de universiteit en de literaire wereld. Een keerpunt vormt voor hem de oorlog in Gaza, die hij ter sprake brengt als genocide, waardoor hij zijn eerdere opklimmingsdrang opgeeft en valt.
Çankaya deelt zijn ervaringen van repressie aan de universiteit tijdens studentenprotesten tegen de oorlog in Gaza. Hij vertelt over politiegeweld en het tegengaan van demonstraties, waarbij de veiligheidszorgen van Joodse studenten worden benadrukt, terwijl het leed en de veiligheid van pro-Palestijnse demonstranten onderbelicht blijven. Deze selectieve benadering en censuur worden door hem gekritiseerd: „Woede is al helemaal not done.” Ook zijn ervaring met een geannuleerd opiniestuk in The Guardian, waar het woord ‘genocide’ werd vervangen door een mildere term zonder zijn instemming, illustreert volgens Çankaya de subtiele en hardnekkige censuur in de media.
Daarnaast becommentarieert hij het Europese geheugen rondom de Tweede Wereldoorlog, waarin hij ziet dat het plechtig afwijzen van antisemitisme tegenwoordig fungeert als een moreel bastion waartegen kritiek op de huidige politiek en geschiedenis wordt afgeblokkeerd. Hij wijst erop dat deze rituelen vaak een zelfgenoegzaam en verheven beeld schetsen van Europa en tegelijkertijd nieuwe groepen – migranten, vluchtelingen, Palestijnen, moslims, en zelfs linkse demonstranten – definieert als afwijkend of bedreigend.
Çankaya verklaart dat hij ‘nee’ zegt tegen het ideaal van integratie, wat volgens hem een eenzijdige last legt bij migranten om zich aan te passen aan een ‘beschaafde’ westerse norm, terwijl racisme, antisemitisme en discriminatie nog steeds wijdverbreid zijn binnen die samenlevingen. Integratie noemt hij een restant van koloniaal denken dat uitnodigt tot bovenmenselijk bewijzen van ‘eigenschap tot behoren’. Zijn boek is expliciet een weigering om deel te nemen aan deze dynamiiek: „Ik hoef jouw beschaving niet.”
De moeizame samenwerking met zijn uitgeverij De Bezige Bij toont de moeilijkheden die hij ervaart bij het vertellen van deze controversiële waarheid. Kritiek op witheid en machtsstructuren in instituties worden vaak afgedaan met persoonlijke goedbedoeldheid, maar Çankaya benadrukt dat het gaat om systemische en institutionele witheid die bepaalde verhalen marginaliseert.
Hij neemt ook de Nederlandse universiteiten op de korrel vanwege hun medeplichtigheid aan de genocide in Gaza door nauwe banden met Israëlische instellingen en het zwijgen daarover. Bovendien ziet hij een gebrek aan collectieve solidariteit onder studenten, waaronder migranten die zich vooral op hun studie richten uit angst voor carrièrebelemmering, waardoor bredere politieke betrokkenheid verwaterd.
Çankaya stelt dat dit zwijgen en aanpassen voortkomt uit zelfbehoud en de wens om erbij te horen, maar dat het ook bijdraagt aan een medeplichtigheid aan onrecht. Zijn kritiek reikt verder dan enkel witte Europeanen; veel mensen kijken volgens hem weg. Hij erkent zijn eigen medeplichtigheid, maar zet zijn boek in als een poging om deze dynamiek bloot te leggen en te doorbreken.
Al met al is *Galmende geschiedenissen* een vlammend, persoonlijk essay dat Afrekent met westerse beloften van gelijkheid, integratie en neutraliteit. Het is een uitgesproken pleidooi tegen institutioneel racisme, censuur en de selectieve herinneringspolitiek die hedendaagse ongelijkheden en conflicten verhult. Çankaya weigert zich te laten reduceren tot een ‘goede’ migrant binnen bestaande kaders en kiest voor de rouw én de bevrijding die daarmee gepaard gaat.