Schrijver George Saunders, praktiserend boeddhist, schenkt in 'Sterfbed' genade

In dit artikel:

George Saunders, decennialang geroemd als meester van het korte verhaal en invloedrijk essayist, publiceerde in 2017 onverwacht zijn eerste roman Lincoln in the Bardo, een experimenteel collagewerk rond de dood van Abraham Lincolns zoon dat hem de Booker Prize bezorgde. In 2026 keert hij terug met een tweede roman, Vigil (Nederlandse titel Sterfbed), waarin hetzelfde centrale motief — het afscheid nemen van het leven — opnieuw de toon zet, maar op een vrijwel tegenovergestelde manier qua vorm en personages.

In plaats van fragmentarische citaten en theatrale dialogen kiest Vigil voor een doorlopende tekst opgebouwd uit korte, vaak eenregelige alinea’s en sobere zinnen. De plot concentreert zich op K.J. Boone, een fictieve 87‑jarige olieman uit Wyoming die na een leven als machtig, zelfverzekerd topman van de brandstofindustrie stervende in een vervallen kamer van zijn landhuis ligt. Zijn lot wordt van dichtbij gevolgd door Jill Blaine, een geestverschijning en voormalig telefoniste die sinds haar gewelddadige dood in de jaren zeventig periodiek terugkeert om stervenden bij te staan. Haar eenvoudige, mensgerichte aanwezigheid vormt het morele hart van het boek.

Rond Boone verzamelt zich een menigte geesten die in wezen een laatste oordeel voeren: verdient hij vergeving of is hij schuldig aan de schade die zijn levenswerk heeft aangericht? Een prominente figuur in die discussie is de fictieve Franse uitvinder van de benzinemotor, die Boone confronteert met de gevolgen van fossiele brandstoffen — uitstervende diersoorten, vernietigde steden — terwijl Boones oude collega’s zijn succes en berouwloosheid verdedigen. De strijd tussen ontkenning, trots en verantwoordelijkheid escaleert, en Saunders laat de dialoog vooral via korte, scherp gezette passages verlopen. In de Nederlandse vertaling geeft Erik Bindervoet het taalgebruik nadrukkelijke kleur met creatieve scheldwoorden en termen die het ingetogen proza opfleuren.

Saunders put zichtbaar uit boeddhistische opvattingen: het overstijgen van het ik en het beoefenen van medegevoel vormen de route naar een humane blik op schuld en vergiffenis. Jill blijft aan Boone’s zijde uit puur mededogen en verwerpt het idee van definitief veroordelen; daarmee legt de roman een moreel gewicht in de richting van compassie, ook tegenover wie de planeet schade heeft berokkend. Vigil is zo zowel een intieme beschouwing over sterven als een ethische oefening: kan empathie reiken tot de veroorzakers van collectieve rampspoed, en wat betekent dat voor verantwoordelijkheid en verzoening?