Schrijver Geert Mak: "VS zit in fascistisch proces richting point of no return"

In dit artikel:

“In het fascistische proces is er altijd een point of no return, een moment dat het te laat is. Ik denk dat we in de VS op de rand zitten.” Dat zegt schrijver en Amerikakenner Geert Mak in De Afspraak, waar hij waarschuwt voor de risico’s rond de Amerikaanse politiek en de komende midterm-verkiezingen dit najaar. Mak ziet parallellen tussen de tactieken van kringen rond president Trump en de opkomst van Mussolini en de nazi’s: het verdacht maken van democratische procedures, rechters en bureaucratie, het aanwakkeren van massale onvrede en een anti-vreemdelingenretoriek die zuiverheidsgevoelens voedt. Ook wijst hij op situaties zoals het optreden van de immigratiedienst ICE in Minneapolis als zorgwekkend voorbeeld, en noemt het stichten van een eigen militie als kenmerkend voor zo’n proces.

Tegelijkertijd nuanceert Mak: de vergelijking met 20e-eeuws fascisme is niet letterlijk — onze tijd heeft andere kenmerken; beelden en informatie zijn nu veel zichtbaarder en hedendaagse bewegingen zijn vaker nostalgisch (denk “Make America great again”) in plaats van toekomstgericht. Mak erkent het nut van diplomatie, begrijpt Mark Rutte’s poging om Trump binnen de NAVO te houden, maar noemt de VS ook een potentiële tegenstander.

Christophe Busch van het Hannah Arendt Instituut waarschuwt eveneens dat democratie snel kan wegslippen. Als de midterms grootschalig worden gesaboteerd of uitgesteld, zou dat het kantelpunt kunnen betekenen. Mak sluit af met een oproep om onze vrijheden en instituties te koesteren; hij ziet nog hoop in rechters, deelstaten en het militaire apparaat als tegenkrachten.