'Schone' Europese auto's zitten vol onderdelen uit vervuilende Indiase fabrieken

In dit artikel:

In de industriezone rond Pune (India) vervuilen autofabrieken en toeleveranciers het milieu zodanig dat lokale bewoners hun landbouw en gezondheid zien verdwijnen, terwijl de geproduceerde onderdelen naar Europa worden geëxporteerd. Onderzoek van Follow the Money (FTM) toont aan dat tussen april 2020 en februari 2025 meer dan duizend zendingen van drie fabrieken in Pune (Motherson Sumi, Bharat Forge en Amphenol) naar Europa en Marokko zijn gegaan; bijna duizend daarvan gingen naar Spanje, met een totale aangegeven waarde van ongeveer 24,5 miljoen dollar. Deze onderdelen — tandwielen, stekkers, kabels en elektronische componenten — belanden uiteindelijk in voertuigen van grote merken als Mercedes‑Benz, Volkswagen, Renault, Audi, Ford en General Motors, ook voor elektrische en hybride modellen.

Lokale impact
In dorpen als Ambethan leeft de bevolking in een ernstig vervuilde omgeving: rioolwater en industrieel afval lopen open het land op, het grondwater is deels ondrinkbaar en oogsten zijn ingestort. Een voorbeeld: waar één hectare vroeger 2,5 ton pinda’s opleverde, blijft nu slechts 10–20 kilo over. Bijna 90% van de boeren in een dorp is gestopt met landbouw; velen werken nu voor een fors lager inkomen. Er zijn meldingen van honderden dode vissen in lokale rivieren en bewoners klagen over hoofdpijn, huidklachten en stankoverlast.

Chemische analyses en risico’s
FTM liet monsters van afvalwater en bodem testen. Het chemisch zuurstofverbruik (CZV) van het afvalwater was hoger dan 2.200 mg/l, ver boven het wettelijke maximum van 600 mg/l voor lozing op rioolwater en 250 mg/l voor oppervlaktewater. Ook het biochemisch zuurstofverbruik (BOD) overschreed de normen flink. Laboratoriumresultaten toonden bovendien verhoogde concentraties van zware metalen, waaronder cadmium en nikkel. Die metalen zijn toxisch: cadmium schaadt nieren, botten en ademhaling en hoopt zich op in de voedselketen; nikkel is kankerverwekkend en schadelijk voor hart en longen. De rivieren Indrayani en Pavana, die door het gebied stromen, leveren drink- en irrigatiewater voor meer dan vijf miljoen mensen en irrigeren landbouwgrond waarop voedsel voor miljoenen wordt verbouwd.

Fabrieken en handhaving
In Chakan en omliggende nederzettingen liggen honderden autofabrieken en toeleveranciers; lokale bewoners noemen de regio de ‘motorstad’. Motherson Sumi heeft een vestiging in Ambethan; bij de poort hangt het bord dat lozingen binnen de norm zouden vallen, maar onafhankelijke tests weerleggen dat. Amphenol en Bharat Forge worden eveneens genoemd vanwege lozingen en bodemverontreiniging. Regionale milieu-inspecties (MPCB) hebben waarschuwingen en eisen om maatregelen gegeven — in één geval kreeg een fabriek al in 2021 de opdracht te sluiten of binnen een week een plan in te dienen — maar aangepaste straffen of sluitingen volgen zelden. Boetes blijken vaak lager dan de kosten van adequate zuiveringinstallaties, waardoor naleving weinig prikkels heeft. Activisten en lokale ambtenaren spreken van zwakke handhaving en van fabrieken die regels omzeilen of blijven produceren ondanks waarschuwingen.

Ketenverantwoordelijkheid en Europese verbinding
De onderdelen uit Pune komen via directe exporten naar Spanje (vooral Aragón, met veel autoproducenten) en via tussenstappen in Marokko (Tanger) in Europese assemblagelijnen terecht. Sommige leveranciers, zoals Motherson Sumi, hebben dochterbedrijven in Spanje en Marokko die onderdelen verwerken en doorleveren aan grote autoproducenten in Europa. Europese merken hebben in publiek communicatie milieunormen en leverancierscriteria opgenomen; diverse bedrijven zeggen leveranciers te zullen aanspreken over de bevindingen. Maar in de praktijk blijkt het moeilijk om schendingen in de keten te detecteren en aan te pakken. Volgens experts is vertrouwen op aangeleverde gegevens van leveranciers vaak onvoldoende; bedrijven met redelijke verdenkingen moeten actief verifiëren.

Wetgeving en vooruitzichten
Er bestaan inmiddels wetten die ketenzorg afdwingen: Duitsland voerde in 2023 de Lieferkettensorgfaltspflicht (LkSG) in, waarmee grote bedrijven verplicht zijn mens- en milieuschendingen in toeleveringsketens aan te pakken. Op Europees niveau is de Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) uit 2024 bedoeld om vergelijkbare verplichtingen in te voeren voor zeer grote bedrijven, maar die richtlijn wordt pas vanaf 2029 effectief en kent maximale boetes van 3% van de wereldwijde netto‑omzet. Tot die tijd blijven veel slachtoffers in regio’s als Pune weinig uitzicht houden op effectieve reparatie of compensatie.

Kern van het dilemma
Het verhaal legt de tegenstrijdigheid bloot tussen Europa’s streven naar ‘schone’ mobiliteit en de milieukosten die dat productieproces elders veroorzaakt. Wanneer toeleveringsketens vervuiling buiten Europa externaliseren, raken gemeenschappen in India direct getroffen: hun gezondheid, waterbronnen en bestaansmiddelen staan onder druk. Strengere handhaving ter plaatse, betere bedrijfscontrole in de keten en versnelde toepassing van Europese due-diligence-wetgeving zijn nodig om die kloof te dichten en te voorkomen dat de ecologische rekening naar kwetsbare regio’s wordt doorgeschoven.